બોટલ બલૂનથી ચંદ્રયાન સુધી ! [ Life Skill ]

Life Skill Child-Fair !

બોટલ બલૂનથી ચંદ્રયાન સુધી !

“આ નીચે ઓટલો બનાવેલો છે ?”

“આની સ્પીડ કેટલી હશે?”

“નામ બાહુબલી કેમ પાડ્યું હશે? એ તો પીચ્ચરનું નામ છે !”

“કેટલા કિલોમીટર જશે ?”

“આ એનિમેશનમાં દેખાડે છે એમ ગોળ ગોળ આંટા કેમ મારશે ?”

“મારા પપ્પા કહેતા હતા કે આડત્રી દહાડે ચંદ્ર પર પહોચશે... તો આ તો બધા ખુશ થઇ ગયા...એટલી વારમાં પહોચી ગયું ?

દસ થી શરૂ કરેલી ઉલટી ગિનતી અને પછી જેવું ચંદ્રયાન ગગન તરફ ઉચકાયું અને અમારો આખો વર્ગ ગગનભેદી તાળીઓથી ગુંજી ઉઠ્યો. ચંદ્રયાન-૨  તાળીઓ પછી બધા અંગ્રેજીમાં બોલતા શબ્દો સાંભળી રહ્યા... તરુણને એક ફરિયાદ રહી ગઈ...”ખાલી તાળીઓ જ પાડી...ભારત માતા કી જય બોલવાનું હતું !”

અને પછી શરૂ થયા સવાલ...

ફોર્સ કેટલો એ સમજાવવા તેમને બાળમેળામાં બનાવેલા બલૂનથી સમજાવી શકાયું. “તમે નાનકડી પ્લાસ્ટીકની બોટલ ઉડાડવા શું કર્યું હતું?” “થોડું પાણી ભરી એમાં પંપ વડે હવા પૂરી...” “ તમારામાંથી કેટલા એ ઉડાડી શક્યા હતા?” “થોડાક જ....” “જે નહોતા ઉડાડી શક્યા..એનું કોઈ કારણ?” “હા...એમણે ઢાંકણ ખોલતી વખતે એકદમ ફોર્સથી આવતા પાણીની બીક લાગતી...” “હવે જો તમારી એવડીક બોટલ અને એમાં પૂરેલી હવા જો એટલી તાકાત કરતી હોય તો, આમાં જોડેલા એન્જીનની તાકાત કેટલી બધી હોય ? અને તેઓ માત્ર હ્મમ્મ્મ્મ જેવા ચહેરા કરી જોઈ રહ્યા.

બીજી વાતો બીજા દિવસ સુધી(આ લખાય છે તે દિવસ સુધી) ચાલી...

આ જ આનંદ છે. તેમણે કરેલા કામથી તેમને વિગતોમાં ઊંડા લઇ જવાનો. માત્ર એમાં ફિરદૌસ ના સવાલનો જવાબ બરાબર ના આપી શક્યા...”સાહેબ...એમાં તો પચા કરોડ વપરાય ગયા...ઉડી જ ગયા ને !” હવે એણે પ્રાર્થનામાં આ પૂછ્યું..અમે કહ્યું પણ એને હજુ ચંદ્ર પર કૈક મળી આવે એમાં આપણને શું ફાયદો થાય..એ નથી સમજાતું...(સમજાઈ જશે..હજુ પહેલા ધોરણમાં છે...) એના માટે તો એમ કે આપણે બોટલ ઉડાડી મજા કરી એમ વૈજ્ઞાનિકોએ આ રોકેટ ઉડાડી ! 😊

આ વખતે બાળમેળો જાણે એક બલૂનમાં સમેટાઈ ગયો. જો કે બધા સ્ટોલ પર ફુલ્લ ધમાચકડી હતી.

ક્યાંક ગણિતના કોયડા સોલ્વ થતા, તો ક્યાંક રસોઈના બેઝીક્સ ક્લીઅર થતા, માટી સાથેની મજા તો હોય જ. રંગો વડે રંગાતા કાગળ અને સાથે જ શક્ય તેટલા બર્થડે કાર્ડ બનાવી લેવાયા. એક સ્પેશીયલ સ્ટોલ બલૂન જેવા બીજા આઈડીયાનો હતો. એકબાજુ...એકનું એક વાજું વગાડતા લક્ષ્મણના સ્ટોલમાંથી ઘડીક બાળગીત આવે તો ઘડીકમાં દેશી ટીમલી...

આખા દિવસ પછી જૂથ લીડર્સ વડે અહેવાલ રજુ થયો અને સૌ પેલી નવી ટીમલીમાં તાતા થૈ થૈ....કરી નાચ્યા..

ઉમંગ અને ઉત્સાહ જળવાઈ રહે તો જ ઊર્જા મળે એ અનુભવતાં કોઈને વાર ના લાગી. 

ડી.જે. વાલે બાબુ મેરા ગાના બજા દે...!

ડી.જે. વાલે બાબુ મેરા ગાના બજા દે...!

શૈક્ષણિક પ્રક્રિયાઓ ખુબ જટિલ છે એવું ઘણીવાર આપણે સાંભળ્યું છે. હશે પણ ખરી કારણ કે અલગ અલગ સ્કીલ ધરાવનાર વ્યક્તિઓનો અનુભવ ભિન્ન હોઈ શકે છે. પરંતુ તેના પૂર્વેની બીજી એક પ્રક્રિયા છે જે માટે હજુ પણ આપણે સૌ મથતાં રહીએ છીએ અને તે છે બાળકોનું “સ્કુલીંગ”. બાળકો શાળાએ આવે અને સાથે સાથે વર્ગખંડમાં જોડાય એ ખુબ મહત્વનું છે.માટે જ એક શિક્ષક તરીકે બાળકોને જાણવાની, જાણીને સમજવાની અને સમજીને તેને અનુરૂપ લર્નિંગ પ્રોસેસ કરવાની હોંશિયારી આપણે કેળવવી પડશે.

બાળકની ગેરહાજરીનું એક કારણ તેને અનુકુળ વાતાવરણ ન મળવું પણ હોય છે પરિણામે બાળક શાળાને બદલે વાલી સાથે જોડાય જાય છે અને આપણા વાલીસંપર્કનું પરિણામ મળતું નથી. જયારે કેટલાક કિસ્સામાં પરિણામ મળે અને બીજા દિવસે જો તેના સ્કૂલિંગ (શાળા અભિમુખતા) ને બદલે અભ્યાસક્રમનો બોજ લાદી દઈએ તો તે અનુભવશે કે ક્યાં આવી ચડ્યો ? કારણ કે જેને અગાઉ શું ભજવાઈ ગયું છે તેની ખબર પણ નથી – તેને તમે અધુરપથી સીધો આગળના સ્ટેશન માટેની ગાડીમાં ચઢાવી દો છો. પરિણામે હવે પછી કાલે તો હું નહિ જ આવું ના નિશ્ચય સાથે ઘરે જાય છે.

આપણે અનિયમિત બાળકોને શાળાએ લાવવા માટે ઘણાબધા ઉપાયો અજમાવીએ છીએ પરંતુ તે શાળામાં ટકે તે માટેની પ્રવૃત્તિ/ આયોજનનો નહિવત હોય છે. શાળા એ થી દુર થતાં બાળકો અને ધોરણ પહેલામાં નવા દાખલ થતાં બાળકો બંને ભલે આમ આપણને અલગ અલગ લાગે પણ બંને માટે શાળામાં ટકાવી રાખવા માટે શાળાએ હંમેશા મથવું જ પડતું હોય છે. આવાં બધાં જ બાળકો શાળા સાથે જોડાય અને સાથે સાથે વર્ગખંડમાં જોડાય તે માટે શું કરી શકાય તે માટે અગલ અલગ ઉપાયો હોઈ શકે છે. પરંતુ તે માટેના પ્રયત્નોમાં જુસ્સો કેવો અને કેટલી હદે હોવો જોઈએ તે એક સફળ DJ માસ્ટર પાસેથી શીખવા જેવું છે.

માથા પર હેડ ફોન અને ગીત સાથે લય પૂર્વક પોતાને સતત હલાવ્યા કરતો DJ માસ્ટર સતત પોતાની સામેના ચાહકોનું ધ્યાન રાખતો, તેઓને ડાન્સમાં જોડવા માટે ઉશ્કેરતો અને અને તે માટે સતત ધૂન બદલતો જોવા મળે છે. તેનો એક જ આશય હોય છે સામેના તમામ ડાન્સમાં જોડાય. તમે જોયો છે એવો કોઈ Dj માસ્ટર કે જે ગીતો શરુ કરી બે ધ્યાન રહેતો હોય?  વિચારો કે DJ માસ્ટર પોતાને ગમતી જ ધૂનો વગાડ્યા કરે અને પછી બધાને ડાન્સ ફ્લોર પર આવવા કહ્યા કરે તો ? તમે જાઓ ? અને જો તમારી મનપસંદ ધૂન શરુ કરી છે તો ?  તો દોડીને સીધા જ ડાન્સમાં જોડાશો કે નહિ ? કદાચ તમે બહુ જ શરમાળ હશો તો ભલે નાચશો નહિ તો પણ હાથ-પગ ને ધીમેધીમે લયમાં હલાવતાં તો તમે પોતાને નહિ રોકી શકો, અને થોડા સમય પછી તો તમે પણ ડાન્સફલોર પર જ હશો!

શિક્ષક અને DJ માસ્ટર વચ્ચે શું સામ્યતા છે ? બંને એ એવી ધૂન ઉભી કરવાની છે કે સામેના બધાંજ જોડાય ! DJ માસ્ટર તો સતત તેના માટે મથતો રહે છે. હવે વિચારવાનું આપણે છે કે શું બાળકો આપણી સાથે જોડાય તે માટે જેટલાં બાળકો એટલી રસરૂચી મુજબની પદ્ધતિઓ રૂપી ધૂનો સાથે વર્ગખંડોમાં સજ્જ છીએ ખરા? વર્ગખંડમાં આપણી સામેનાં બધા જ બાળકો વર્ગકાર્ય દરમ્યાન આપણા શૈક્ષણિક લય સાથે જોડાયેલાં હોય છે ખરાં ? ના ? તો નથી જોડાયેલાં બાળકો માટે એ જ શૈક્ષણિક કાર્યને આપણે બાળકના લયમાં લાવી શકીએ છીએ ખરા ?  જે બાળકોને નહિ જોડી શકો તો તે ફરીથી પહેલા અભ્યાસક્રમથી વિમુખ થશે અને પછી શાળા અને શિક્ષકથી ! અને ફરીથી વાલીસંપર્ક વાળી નિરંતર પ્રક્રિયા.. 

માટે જ જો શિક્ષક તરીકે પેલા DJ માસ્ટરની જેમ સજ્જ હોવ તો બેસ્ટ ઓફ લક, નહિ તો તે દિશામાં મંથન શરુ કરી લાગી જઈએ અને  બાળ-પતંગીયાનો સંપર્ક કર્યા વિના,પહેલાં આપણે શાળાબાગને ખીલવી દઈએ !

બાળકોને અનુરૂપ વાતાવરણ નહિ મળે ત્યાં સુધી વાલી સંપર્ક પણ શિક્ષણની જેમ ચાલતી નિરંતર પ્રક્રિયા જ બની રહેશે - ઉપાય નહિ !