યોગદિવસ: એક દિનચર્યાનો ક્રમ અને ઉત્સવ!

યોગદિવસ: એક દિનચર્યાનો ક્રમ અને ઉત્સવ!

વર્ષે યોગ દિવસ અને સાથે સાથે પ્રવેશોત્સવની તૈયારીઓની દોડધામ હતી, છતાં પણ, યોગ દિવસ અમારા માટે અનોખો બની રહ્યો. આમ તો  યોગ એ રોજ પ્રાર્થના સભાનો એક ભાગ અને દિનચર્યાનો ક્રમ બની ગયેલો છે. એટલે બાળકોને "યોગ દિવસ ઉજવવાનો છે" એવું કહીએ ત્યારે આ કંઈ વિશેષ કરવાનું છે - એવું ક્યારેય લાગતું નથી હોતું. વરસાદની અવરજવરવાળું વાતાવરણ એટલે યોગ દિવસની ઉજવણી સમૂહમાં કરવી કે વર્ગખંડ કક્ષાએ? એ અવઢવ રહી. જોકે, મેઘરાજાની મહેરબાનીએ સમૂહમાં યોગ દિવસ ઉજવવાનો મોકો મળ્યો.

શાળામાં સામાન્ય રીતે રોજિંદી યોગિક ક્રિયાઓ પ્રાર્થના સંમેલનમાં થતી જ હોય છે. માટે આ યોગ દિવસને ખાસ ખેલ મહાકુંભ સાથે જોડવાનો પ્રયાસ કર્યો. ખેલ મહાકુંભમાં રાજ્ય, જિલ્લા, તાલુકા કક્ષા સુધી ભાગીદારી નોંધાવેલ બાળકોને મેન્ટર તરીકે પસંદ કરાયા. તેમના અનુભવોની વાતચીત સાથે, ખેલ મહાકુંભમાં યોગ ઇવેન્ટમાં કરાવવામાં આવે છે તેવી ક્રમબદ્ધ / તાલબદ્ધ યોગિક ક્રિયાનું બાળકોને એક્સપોઝર અપાયું. મેન્ટર પોતે પહેલાં કરીને બતાવે અને ત્યારબાદ ઇચ્છુક બાળકો તે કરે – તેમાં થતી ભૂલની ચર્ચા થાય અને આમ, ટ્રાય-એરરની ક્રમશઃ પ્રેક્ટિસ જાતે કરી શકે તેવો પ્રયત્ન કરાયો. કોઈ એક યોગિક ક્રિયા માટે કેટલી પૂરક ક્રિયાઓ જરૂરી છે – તેની પણ વાત થઈ.

ખાસ તો, "બાળકોએ યોગ શા માટે કરવા જોઈએ?" એ પ્રશ્ન ખૂબ ચર્ચામાં રહ્યો. પ્રશ્ન એવો ઉદ્ભવ્યો કે, "અમે સૌ બાળકો આખો દિવસ - રમવું, રખડવું, દોડવું, કૂદવું – વગેરે રોજિંદી એટલી બધી ક્રિયાઓ કરીએ છીએ કે આમ પણ અમારું શરીર સ્વસ્થતા માટે જરૂરિયાત કરતાં પણ વધુ કરી લે છે, તો અમારે શા માટે યોગ કરવા જોઈએ?" અવનવી વાતોનો યોગ ચાલ્યો અને છેલ્લે એવું નક્કી થયું કે, આપણી રોજિંદી તમામ ક્રિયાઓ જે ઉપર ગણાવી - તે તમામ ક્રિયાઓ માટે શરીરમાં થતી ક્રિયાઓને નિયમન કરવાનું કામ યોગ કરે છે. માટે મેદાનમાં શ્રેષ્ઠ કરવું હોય કે વર્ગખંડમાં, યોગ એ સચોટ ઇલાજ છે. આવી તો ઘણી બધી વાતોની ચર્ચા થઈ. આવી મથામણને પણ અમે સૌ તો એક યોગ જ કહીએ છીએ. હા, તમે એને કોઈક નામ પાડી અમને મોકલાવી શકો છો. ત્યાં સુધી આ ફોટો/વિડીયો વડે માણીએ અમારી ઉજવણીને..

VIDEO

યોગ દિવસ – જીવન શૈલીનો પ્રારંભ

યોગ દિવસ – જીવન શૈલીનો પ્રારંભ 

21 જૂન એટલે આંતરાષ્ટ્રીય યોગ દિવસ ! યોગને  ક્રિયા કહેવા કરતાં જીવનશૈલીનો એક ભાગ કહેવો એ વધારે સાચું ગણાશે. પરંપરાગત જીવન શૈલી વિશે જાણીએ તો યોગ એ વિશેષ ક્રિયાની જગ્યાએ જીવન શૈલીમાં સમાવિષ્ઠ પ્રક્રિયા હતી.

આપણી સંસ્કૃતિ એ તહેવારોને આપણા રોજિંદા જીવનમાં એ રીતે ગોઠવી દીધા કે આપણા આનંદ - સ્વાસ્થ્ય અને સંબંધોને રિચાર્જ થતા રહે ! શિયાળામાં ઉત્તરાયણ આપણને આગાશી પર ચઢાવી સૂર્યના તાપે તપાવે છે, તો ધૂળેટી આપણી ત્વચાને કેસુડાંના રસથી નવડાવે છે. ચોમાસામાં આવતો પવિત્ર માસ આપણને ભૂખ્યા રાખી ડાયજેસ્ટિનગ સિસ્ટમની મિત્રતાનું કામ કરે છે. આવી જીવન શૈલીમાં તહેવારોની જેમ જ યોગ પણ આપણા રોજિંદા જીવનનો એક ભાગ રહ્યો હોવો જોઈએ. ભૂતકાળમાં થતી તરણ સ્પર્ધા કે પછી ઊંચા ખંભા પર પહેલા પહોંચવાની હરીફાઈ – તમામમાં સ્વાસ્થ્ય એ જ મુખ્ય ઉદેશ્ય રહેલો હતો. ધીમેધીમે જેમ જેમ વ્યવસાયો બદલાતાં ગયા – વિજ્ઞાન મદદમાં આવતું ગયું – તેમ તેમ હાર્ડને બદલે સ્માર્ટ જીવન શૈલી બનતી ગઈ. અને આપણા સ્વાસ્થ્યની તકેદારી રાખતી બાબતો છૂટતી ગઈ. અને યોગ પણ આ છૂટી ગયેલી શૈલી જ છે.

જરૂર હોય એટલું કમાવું અને શાંતિ પૂર્વક જીવવું – તેવું માનતા હોવા છતાં તેમાં રહેલું હાર્ડવર્ક આપણા દરેક અંગને જાણે કે યોગીક ક્રિયાઓ કરાવતું હતું. જ્યારે આજના યુગમાં સતત દોડભાગ વાળા જીવનમાં સ્માર્ટવર્કને (એને બેઠાડુ કહી શકીએ) કારણે શારીરિક કસરત ઓછી અને માનસિક તણાવ વધતો દેખાઈ રહ્યો છે. આવામાં પણ જીવનશૈલીના જાણકાર છૂટી ગયેલ પ્રક્રિયાઓને જીવન શૈલીમાં સામેલ કરવાના આગ્રહી બન્યા છે. તેનું મહત્વ સમજાવી રહ્યા છે. આજની ઉપાધિની ઔષધિ તરીકે ગણાવી રહ્યા છે. ત્યારે તે અંગે ફરીથી સૌમાં આ બાબતો ધ્યાને આવે તેવા ઉદેશ્યથી શરૂ થયેલ યોગદિવસની ઉજવણી હવે તો આંતરરાષ્ટ્રીય બની છે.

આપણી આ દિવસની  ઉજવણીની આસપાસ કેટલીકવાર એવી ટકોર પણ સાંભળવા મળે  છે કે એક દિવસની ઉજવણીથી શું થશે ? - ત્યારે થાય કે જે શૈલી એક એક દિવસ કરીને જ છૂટી છે,  તેને પાછી લાવવાની શરૂઆત આપણે સૌએ આમ કોઈ એક દિવસથી જ કરવી રહી. આમ તો શાળામાં યોગ એ પ્રાર્થના સમારંભનો જ ભાગ બની બાળકોની દૈનિક ક્રિયાઓમાં સામેલ છે. શાળાની યોગ દિવસની ઉજવણીથી વ્યક્તિઓ માટે રિમાઈન્ડર છે જે  શાળાકીય જીવનથી આગળ વધી ગયેલાં છે અને શાળા ધ્વારા તેમનામાં ઊભી કરાયેલ ટેવ પણ છૂટી !

ચાલો, જે આપણા પૂર્વજોની જીવન શૈલી હતી,  તેવા યોગને હવે વધુ કઈં ન બને તો આપણી જીવન શૈલીનો કમ સે કમ એક ભાગ બનાવવાની શરૂઆત માત્ર તો કરીએ ! આપણાં બાળકો એ શાળા મેદાનમાં ઊભી કરેલ યોગશાળા ધ્વારા જાગૃતિનો આવો જ એક પ્રયત્ન કર્યો છે , તેને ફોટોગ્રાફ ધ્વારા માણીએ !