June 23, 2026

દીકરી ભારતીની સ્પીચ: અમને શીખવા દો

દીકરી ભારતીની સ્પીચ: અમને શીખવા દો

શાળા: પીએમશ્રી નવા નદીસર પ્રાથમિક શાળા , વક્તા: ભારતી (ધોરણ-૮)  વિષય: અમને શીખવા દો 



અમારી શાળાની ધોરણ આઠની વિદ્યાર્થીની ભારતી પણ કંઈક રજૂ કરવા માંગે છે. ભારતી રજૂ કરશે એક સ્પીચ જેનો વિષય છે: અમને શીખવા દો.

અહીંયા આવેલ સૌને મારા ભારતી નવા નદીસરના નમસ્કાર. હું એક વિદ્યાર્થીની છું અને મને ખબર છે કે મારે વિદ્યાર્થીની તરીકે શું કામ કરવું જોઈએ, નવું નવું શીખવું જોઈએ. અહીંયા આવેલા વાલીઓ કોઈકને કોઈકના વાલી તો હશે જ—કોઈકના મમ્મી, કોઈકના પપ્પા, કોઈકના ભાઈ, કોઈકની બહેન અને એમાં પણ આ બહારથી આવેલા મહેમાનો પણ કોઈકને કોઈક બાળકના વાલી તો હશે જ.

મારે આજે તમને એક વાત કહેવી છે. મારે તમને કહેવું છે કે તમે અમને જે રીતે શીખવાડવા માંગો છો એ રીતે અમે શીખી શકતા નથી. મારે તમને કહેવું છે કે અમને શીખવાડશો નહીં, પરંતુ શીખવા દો! આ 'શીખવા દો' એવું મારે એટલા માટે કહેવું પડે છે કે હજુ તમે પહેલાના જમાનાની જેમ જીવો છો. જેમ તમને તમારા શિક્ષકો ભણાવતા હતા એ રીતે તમે ભણાવા માંગો છો, જેમ તમને તમારા શિક્ષકો વર્ત્યા હતા એ રીતે તમે વર્તો છો. તો સોરી, જમાનો બદલાઈ ગયો છે, ૨૧મી સદી આવી ગઈ છે અને ૨૧મી સદીના ઘણા અગત્યના કૌશલ્યો છે. જેમાંનું એક અગત્યનું કૌશલ્ય છે 'ક્રિટિકલ થિંકિંગ', એટલે કે જાતે વિવેચના કરવી કે શું સારું છે, શું નરસું છે, શું યોગ્ય છે અને શું અયોગ્ય છે.

તમે અત્યારે ફક્ત બાળકને ઓર્ડર જ આપ્યા કરો છો કે—આ કર, પેલું કર, આ ના કર, આની સાથે જા, આની સાથે ના જા, આ રમ, પેલું રમ, આ ખા, પેલું ખા. બસ તમે બાળકને સૂચનો જ આપ્યા કરો છો. તમે બાળકને સૂચન આપશો તો બાળક પોતાનું જીવન એક ચાવી ભરાવેલા રમકડાની જેમ જીવતો થઈ જશે. તે પોતાની જાતે એક પણ પ્રકારનો નિર્ણય લઈ શકશે નહીં. પછી તે આ દુનિયામાં એક ઈર્ષાળુ, ક્રોધિત અને ગુસ્સેલ માણસ બનીને ફરતો રહી જશે. શું તમને લાગે છે કે તે નવું જગત રચી શકશે? નવું જગત રચવાનો રસ્તો ફક્ત ને ફક્ત અમારાથી શરૂ થાય છે.

અમારે નાચવું છે પણ તમે એમ કહો છો કે નાચીશ તો શીખીશ ક્યારે? અમારે કૂદવું છે પણ તમે એમ કહો છો કે કૂદીશ તો શીખીશ ક્યારે? અમારે રમવું છે પણ તમે એમ કહો છો કે રમીશ તો શીખીશ ક્યારે? અમારે સંગીત કરવું છે પણ તમે એમ કહો છો કે સંગીત કરીને કરીશ શું, આ ભણવાનું કોણ કરશે? તમારા મનમાં એવું દ્રશ્ય છે કે ભણવું એટલે નોટ, ચોપડી કે પેન સાથે રહેવું. પણ ના, તમારા એ જીવનને યાદ કરો કે તમારા જીવનમાં જે અત્યારે સૌથી અગત્યનું કામ છે તે તમે કોઈ ચોપડીથી શીખ્યા નથી, તે તો બસ તમે જીવન જીવતા જ શીખી ગયા છો.

મારે તમને કહેવું છે કે તમે બાળકને અત્યારે કોઈપણ પ્રકારની પસંદગી કરવા દેતા નથી, જેથી તમે મોટા થઈને બાળક પર દોષ મૂકો છો કે કશું પસંદગી કરી શકતો નથી, કશું નિર્ણય લઈ શકતો નથી, જેમ ફાવે તેવું જીવન જીવે છે. તો એ જીવન જીવવા માટે બાળકને મજબૂર તમે જ કર્યા છે. અત્યારે અમારું ભણતર તો રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) માં પણ આવી ગયું છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આર્ટ ઇન્ટીગ્રેટેડ શિક્ષણ હોય, રમત આધારિત શિક્ષણ હોય, પ્રવૃત્તિ સાથે શિક્ષણ હોય, જૂથમાં થતું શિક્ષણ હોય, વર્ગખંડની બહાર વ્યવસાયકારોને મળીને, પહાડ, પર્વત, નદી પર થતું શિક્ષણ હોય. તમારે જાણવું હોય તો શિક્ષકોને આવીને પૂછો કે આ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિમાં શું છે.

તમને એવી ચિંતા છે કે બાળકના માર્કશીટનું શું થશે? પણ જો બાળકના વિકાસમાં ગુણ આવી ગયા તો માર્કશીટના ગુણ તો એની મેળે  જોવા મળશે. 

અમારી શાળાના વિદ્યાર્થીઓને 'ભૂતપૂર્વ' કહેવા કરતાં 'અભૂતપૂર્વ' કહેવા સારા રહેશે, કે જેઓ રમત રમતમાં સંચાલન કરતા શીખતા ગયા અને આખરે તેમને સમાજમાં એમનો ડંકો વગાડ્યો છે. કોઈ સરકારી નોકરી કરે છે, કોઈ લાખો રૂપિયાના કોન્ટ્રેક્ટ પર કામ કરે છે. એવો કોઈ વિદ્યાર્થી નથી કે જે અમારી શાળામાંથી પસાર થયો હોય અને તે ભૂખ્યો રહેતો હોય, તેને સારું ખાવાનું ન મળતું હોય કે તેનું સારું જીવન ના હોય.

મારે તમને કહેવું છે કે અમારી શાળામાં ચાહે NMMS ના પરિણામો હોય, જ્ઞાન સાધનાના પરિણામો હોય, જ્ઞાન સેતુના પરિણામો હોય કે પછી ISRO જેવી સંસ્થાની અંદર જ્યારે કોઈ વિદ્યાર્થીને બોલાવવાની વાત થાય ત્યારે પણ અમે જ પહોંચી વળીએ છીએ, જેથી અમે આગલી હરોળમાં ઊભા હોઈએ છીએ. મારે તમને કહેવું છે કે અમારા પર વિશ્વાસ રાખો. અમને શીખવાડશો નહીં, પરંતુ શીખવા દો! જો તમારે તમારા બાળકને સારી પ્રગતિ કરતું જોવું હોય તો એને શીખવાડશો નહીં.

અમારી શાળાનો મંત્ર છે કે: સર્વે ભવંતુ સુખિનઃ બધા સુખી તો ત્યારે જ થશે જ્યારે તમે એને જીવન જીવતા શીખવા દેશો. અમારી શાળામાં ફક્ત બાળકને પાટલી પર બેસી રહેતા શીખવાડતા નથી, અમારી શાળામાં બાળકને જીવન જીવતા શીખવાડે છે. હું ફરી કહીશ કે બાળકને શીખવાડશો નહીં, પરંતુ શીખવા દો!

હું બોલીશ: "શીખવાડશો નહીં..." તમારે બોલવાનું છે: "શીખવા દો!"

બાળકને શીખવાડશો નહીં — શીખવા દો, શીખવા દો!

બાળકને શીખવાડશો નહીં — શીખવા દો, શીખવા દો!

બાળકને શીખવાડશો નહીં — શીખવા દો, શીખવા દો!

અસ્તુ.



શાળા પ્રવેશોત્સવનો પૂરો વિડીયો 



No comments: