શાળામાં બાળકોને અનુરૂપ વાતાવરણ બનાવવું પહેલાં અમને મુશ્કેલ લાગતું અને સાચું કહું તો કેટલીક વાર તો કંટાળાજનક પણ !
કેમ કે આપણા માટે શાળાના બધા બાળકો એ સમૂહ છે, પણ દરેક બાળક્ને પોત-પોતાના ગમતા વાતાવરણની જરૂર હોય છે. કેટલાક બાળકો એવા હોય છે કે તેમને રમતોમાં વધારે રસ હોય છે, રમતો રમવા મળે છે માટે તેઓ શાળામાં આવે છે અને શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમને સહન કરે છે, તો કેટલાક બાળકોને ફક્ત ભણવામાં જ રસ હોય છે, તો કેટલાક બાળકોને સ્પર્ધાઓમાં, તો કેટલાક બાળકોને ચિત્ર કે સંગીતમાં, તો કેટલાકને બાગકામની કે મેદાનમાંની સામુહિક પ્રવ્રુત્તિમાં રસ હોય છે, અને તે બાળક પણ શાળામાં આવા પોતાને અનૂકૂળ વાતાવરણની શોધમાં હોય છે,જો તેને પોતાને અનૂકૂળ વાતાવરણ ન મળે તો ધીમે-ધીમે તેઓ પોતાને ન ગમતા પર્યાવરણમાં[શાળામાં] આવવાનું ટાળે છે, અને આપણે પણ શાળા રૂપી જમીનને સુધારવાને બદલે બાળક રૂપી છોડ ઉપર “અનિયમિત”, “સતત ગેરહાજર” અને પછી “ડ્રોપ આઉટ” જેવા લેબલ લગાવી છોડને જડમૂળમાંથી ઉખાડી નાખીએ છીએ. હવે તમે જ કહો કે આવા કારણોને કારણે શાળાથી વિમૂખ થયેલ બાળકને “ડ્રોપ આઉટ” ગણવું કે “પુશ આઉટ[push-out] “.
આપણે જો આપણી[શિક્ષકોની] જ વાત કરીએ તો? આપણે શાળામાં શા માટે જઇએ છીએ? તે માટેના દરેક શિક્ષકોના અલગ –અલગ કારણો હોઇ શકે છે, જેમ કે આકર્ષક પગાર ધોરણ અથવા તો શૈક્ષણિક કામગીરી કરવાનો શોખ કે પછી બાળકો પ્રત્યેનો લગાવ વગેરે....વગેરે....! હવે ધારો કે તમને શૈક્ષણિક કામગીરી કરવામાં વધારે રસ છે અને તેના જ માટે જ તમે શિક્ષક તરીકેની નોકરી સ્વીકારી છે પરંતું તમારી શાળામાં તમારી પાસે બિનશૈક્ષણિક કામગીરી જ કરાવવામાં આવે તો ?[હવે તમે જ વિચારો આ ઉદાહરણમાં આપણે “ડ્રોપ આઉટ” ગણાઇ એ કે “પુશ આઉટ[push-out] “]. આકર્ષક પગાર ધોરણને કારણે તમે શિક્ષક તરીકેની નોકરી સ્વીકારી હોય અને કોઇ કારણસર તે પ્રમાણેનું પગારધોરણ વહીવટીતંત્ર ન આપે તો ?
‘બાળકોનું પણ આવું જ હોય છે, “શાળમાં ગમતું ન મળે તો ગેરહાજર’.
શાળામાં દરેક બાળક્ને ગમતું વાતાવરણ ઉભું કરવું મુશ્કેલ જરૂર છે પણ અશક્ય નથી,
તે માટેની પ્રેરણા અમને અમે બનાવેલા આ ચકલીઓ અને તેમના માળાએ આપી.જો અમે ચકલીઓને તેમને પોતાને શાળામાં ગમતી જગ્યાએ માળો બનાવવા દઇએ તો અમારા વર્ગખંડના શૈક્ષણિક કામમાં ખલેલ પડતી અને જો સ્વચ્છતા અને શૈક્ષણિક કાર્યમાં દખલના નામે માળો ન બનાવવા દઇએ તો ચકલીઓ........... “ડ્રોપ આઉટ”.
આ બંને માંથી એક પણ નુકશાન અમને પોસાય તેમ ન હતું. ન તો ખલેલયુક્ત શિક્ષણ કાર્ય, ન તો ચકલીઓનું ડ્રોપઆઉટીંગ.તે માટે અમે નક્કી કર્યુ કે ચકલીને માળો બનાવવા માટેનું પર્યાવરણ વર્ગખંડની બહાર જ ઉભું કરીએ. અને આ વિચારો અને બાળમેળાનો અમે સમન્વય કર્યો. બાળમેળાની પ્રવ્રુત્તિ દરમ્યાન ચકલીના માળા બનાવ્યા અને વર્ગખંડની બહાર વર્ગકાર્ય અને ચકલીને અનૂકૂળતા મુજબ ટીંગાવ્યા.અમારી ધારણા કરતાં પણ વહેલા સમયે ચકલીઓએ અમને સહકાર આપી ઇશારો કર્યો કે જો તમે આ રીતે અમને અનૂકૂળ વાતાવરણ બનાવી આપશો તો અમે કદી ડ્રોપ આઉટ નહી થઇએ.
માટે જ અમે દરેક બાળકને અનૂકૂળ પર્યાવરણ ઉભું કરવા માટે તેમજ બાળકોની રસ-રૂચિ મુજબની પ્રવ્રુત્તિ કરાવવી અને તેઓનો અન્ય પ્રવ્રુત્તિમાં રસ કેળવવા માટે અમે અમારી તમામ શક્તિ કામે લગાડી દીધી છે.
ચકલી ઘર બનાવતા પહેલા...
ચકલી ઘર બનાવ્યા પછી!
ચાલો બનાવીએ એક એવી જગ્યા જ્યાં વિદ્યાર્થી અને શિક્ષકો માટે આનંદમય વાતાવરણ હોય...બંનેમાંથી કોઈ પુશ આઉટ ના થાય!
ઉત્સવ એટલે મોજ મજાનો દિવસ અને રમતોત્સવ એટલે શારિરીક કસરત સાથેની મોજ-મજા.
તમને ખબર છે તમે જ્યારે બાળકોને કહો છો કે આપણી શાળામાં ફલાણી તારીખે રમતોત્સવ છે, ત્યારથી જ બાળકને તેનું પોતાનું મગજ તેની પોતાની પ્રિય રમતમાં વિજેતા બનાવવાની કાર્યવાહી શરૂ કરી દે છે.પરંતું પ્રેક્ટિસ અને માર્ગદર્શનના અભાવે તે બાળક પોતાની પ્રિય રમતમાં સારો દેખાવ કરી શકતો નથી,
કેમ ખબર છે?,
મોટાભાગની શાળાઓમાં રમતોત્સવની જાહેરાત રમતોત્સવના આગલા દિવસે જ અને તે પણ બાળકોને ઘરે જવાના સમયે કરવામાં આવે છે, જ્યાં જાહેરાત વહેલી[બે કે ચાર દિવસ] કરવામાં આવે છે ત્યાં આ રીતે કહેવામાં આવે છે કે “રમતોત્સવમાં “ગોળા-ફેંક”ની રમત પણ છે. કોણ-કોણ ભાગ લેશે?”
હવે તે બાળકોને તેના વિષય શિક્ષકશ્રીએ શાળામાં ચાલુ વર્ષે ગોળા-ફેંકની રમત ક્યારે રમાડી અથવા તો પ્રેક્ટિસ કરાવી હશે તેનો તો અંદાજ પણ મેળવવો મુશ્કેલ છે. [ઘણી જગ્યાએ તો બાળકોને ગોળા-ફેંકના ગોળાના સ્પર્શનો અનુભવ ગયા વર્ષના રમતોત્સવમાં થયો હશે અને કેટલીક જગ્યાએ તો બાળકોને મન ગોળાફેંકનો ગોળો..... ગોળ...... કે....... ચોરસ....]
ટૂંકમાં કહીએ તો કોઇ પણ કારણસર આપણે બાળકોને રમતોત્સવ પૂર્વેના સમયમાં રમતોની પ્રેક્ટિસ કરાવવામાં કરકસર ચોક્કસ કરીએ છીએ,અને સરવાળે તેનું ઉપલી કક્ષાના રમતોત્સવથી વંચિત રહેવાનું નુકશાન બાળકોએ વગર વાંકે ભોગવવું પડે છે. રમતોત્સવ આપણા માટે સામાન્ય દિવસની જેમ હોય છે પણ બાળકો માટે તો તે પોતાની તાકાત બતાવી દેવાનો સુવર્ણ અવસર હોય છે. બાળક તે અવસર આપણી પ્રેક્ટિસ કરાવવાની આળસને કારણે ગુમાવી બેસે છે.
તમે જોશો તો તમે તમારી શાળામાં બધા જ પ્રકારનું દૈનિક –માસીક કે વાર્ષિક આયોજન કર્યુ હશે પણ કઇ ઋતુમાં કેવી-કેવી રમતો રમાડીશું તેનું આયોજન અથવા તો આ રીતના આયોજનનો વિચાર પણ કર્યો છે ખરો? જો કે આ બાબતમાં તો અમે પણ હજુ પરફેક્ટ નથી, પણ જેવા “વાર્ષિક રમતાયોજન” માં પરફેક્ટ થઇશું આપની સામે સ્ક્રીન પર હોઇશું ,
ત્યાં સુધી આમારી શાળાએ “સ્વર્ણિમ ગુજરાત” કાર્યક્રમ અંતર્ગત રમેલ [ઉજવેલ] રમતોનીતથા વિવિધ સ્પર્ધાઓની એક ઝલક..............
ભરપુર આનંદ મેળવવાનું સ્થળ,પરંતું શાળા બાળમેળો એટલે આનંદની સાથે-સાથે શિક્ષણ પણ ! રોજ બાળકોને પ્રાર્થના કરવામાં વધારે મજા આવતી પણ આજે બાળકોને પ્રાર્થના વહેલી પૂરી કરવામાં રસ હતો તે તેમના ભજન-ધૂન ગાવાના ઢાળમાં ચોક્કસ તરી આવતો હતો. જેવો પ્રાર્થનાનો કાર્યક્રમ પૂરો થયો તરત જ બાળમેળાના કન્વિનર શિક્ષકશ્રી રાકેશ પટેલ ધ્વારા ગ્રુપ આયોજન અને સ્ટોર વ્યવસ્થાની જાહેરાત કરી.. જેમાં અમે અમારી શાળામાં ચાલતી “નાગરીક ઘડતર” પ્રવ્રુત્તિના જૂથોનો ઉપયોગ કર્યો. જૂથવાર સ્ટોરનું આયોજન બનાવ્યું. જેમાં નીચે મુજબની કામગીરી ફાળવવામાં આવી
ગ્રુપનું નામ
ફાળવેલ સ્ટોલ
માર્ગદર્શક શ્રી
1. ધ્રુવ
માટીકામ
શ્રીમતિ નિલોત્તમા પટેલ
2. સરદાર
કાતરકામ-કાગળકામ
શ્રી ચંદુ બામણિઆ
3. વેલકમ
લાઈફ્સ્કીલ થ્રુ ડ્રામા
શ્રી રાકેશ પટેલ
4.આર્યભટ્ટ
ચિત્રકામ
શ્રી પ્રકાશ પટેલ
5. હિંદુસ્તાન
ગીત-સંગીત
શ્રી શાંતિલાલ માલીવાડ
6. મેઘાણીગ્રુપ
ભાષા અને ગણિતની રમતો
શ્રી ગીરીશ વાળંદ
7. ન્યુટનગ્રુપ
પ્રયોગના સાધનોની ઓળખ [સમજ]
શ્રી રાકેશ પ્રજાપતિ
દરેક ગ્રુપના બાળકોને દરેક સ્ટોરની પ્રવ્રુત્તિ [ફક્ત જોવા મળે તેવું નહી] કરવા મળે તે માટે 40-40 મિનીટની ફાળવણી કરવામાં આવી. પ્રથમ માત્રુગ્રુપના બે બાળકો તથા માર્ગદર્શક શ્રી ફરતા –ફરતા આવતા તમામ ગ્રુપના બાળકોને પ્રવ્રુત્તિનું મહત્વ અને કાર્યની રૂપરેખા વિશે સમજ આપે, ત્યારબાદ ગ્રુપના તમામ બાળકો તે પ્રવ્રુત્તિનો અનુભવ મેળવે તે રીતે હરતાં-ફરતાં શિક્ષણ તે અમારો ધ્યેય રહ્યો હતો.
આ બાળમેળામાં બાળકોને અમે આપણા સહવાસી પક્ષીઓનું અને તેમના રહેઠાણનું જતન કરવાની પ્રેરણા આપવા માટે અમારી શાળા અને બાળમેળાને “ચકલી બચાવો” અભિયાન સાથે જોડ્યો. કાતરકામ અને કાગળકામ દરમ્યાન સરદારગ્રુપના બાળકો તેમજ માર્ગદર્શકશ્રી ચંદુ બામણિઆએ તેમની પ્રવ્રુત્તિ દરમ્યાન ચકલીના માળા બનાવ્યા. [જે તમે ફોટોગ્રાફમાં જોઇ શકશો] જેમાં ચકલી નિશ્ચિંત વસવાટ કરી શકે. આ પ્રવ્રુત્તિ એ અમારા પ્રાણી અને પક્ષીપ્રેમના પૂરાવા રૂપે હતો.
બાળમેળાની પૂર્ણાહૂતિ ગીત-સંગીતના સ્ટોરમાં થઇ, જેમાં તમામ ગ્રુપના બાળકો તેમજ માર્ગદર્શક શ્રીઓ તમામે દેશીતાલમાં ધોરણ-3 થી 7 ના કાવ્યો ગાઇને અભિનય અને હીંચ લઇ બાળકોને મેળાના થાકનો અનુભવ કરાવ્યો.
અંતમાં કહીએ તો દરેક પળે બાળકોને મન મેળાનો અને અમારે મન શિક્ષણ આપવાનો ધ્યેય સિધ્ધ થતા અમે સફળ બાળમેળાની ઉજવણી કરી.
ગયા માસમાં યોજાયેલા બાળમેળાની એક પ્રવૃત્તિ અંતર્ગત વિદ્યાર્થીઓએ ચકલી માટે ૬ ઘર બનાવ્યા હતા...તે વખતે તો મને ખાત્રી નહોતી કે આવો ફોટો ઝડપવાની તક મળશે કે હું..કેટલીક અતિ મહત્વની..જેવીકે અમારો સાયન્સ સીટી નો પ્રવાસ પછી મારો છત્તીસગઢ નો શૈક્ષનિક્ અભ્યાસ નો પ્રવાસ બધું બાજુ પર મુકીને આ પોસ્ટ કરીશ....ફોટો જોઈને તમેજ કહો છે ને..Worth wile.....
વધુ...ઘર બનાવવાની રીત વગેરે તમારા ફીડ બેક જાણ્યા પછી!
અહી સિકલસેલ એનીમિયા અંગેના ફોટોગ્રાફ્સ મુક્યા છે....
આખરે રોગ ગમે તે હોય પણ તેના વિશેની જાગૃતિ અને સાવચેતીઓ જ તેને રોકવાનોશ્રેષ્ઠ ઉપાય છે...અમારી શાળાના સાત વિદ્યાર્થીઓ માં આ પ્રકારના લક્ષણ દેખાયા..તેમને માટેની જરૂરી દરકાર શરૂ થઇ ગઈ છે..આપ પણ આ વિશેની માહિતી નજીકના પ્રાથમિક આરોગ્યું કેન્દ્રમાંથી મેળવી શકો છો.
વધુ જાણકારી માટેઆ વિષય માં ઉત્સાહિત અને સદાય મદદ માટે તૈયાર તેવા નીસર્ગભાઈ અને તેમની ટીમનો પણ સંપર્ક કરી શકો છો.. Patel Nisarg D ID:patelnisarg_35@yahoo.com
Mo:9879627106
શિક્ષણ કાર્યમાં કોઇક વાર એવું બને છે કે કોઇ એકમ માટે શિક્ષક ધ્વારા ખૂબ જ મહેનત કરવામાં આવવા છતાં તે એકમનું હાર્દ બાળકો સુધી પહોંચાડી શકાતું નથી અને કંસારની જગ્યાએ થુલું બની જાય છે અને આવા સમયે શિક્ષકશ્રીની મહેનત, બાળકોનો સમય અને સરકાર શ્રીના નાણાં એડહોકે [એળે] જતાંનો ભાસ થાય. માટે આ કંસાર [એકમના હાર્દ] ને બચાવવાના જી.સી.ઇ.આર.ટી.ગાંધીનગરના પ્રયાસ પૈકી એક છે “દૂરવર્તી શિક્ષણ કાર્યક્રમ”. જેમાં જી.સી.ઇ.આર.ટી.ગાંધીનગર ધ્વારા ગુજરાત રાજ્યમાંથી લાખો શિક્ષકોમાંથી ગણિત, વિજ્ઞાન અને અંગ્રેજી વિષયના એકમોના શિક્ષણ માટે કેટલાક એવા શિક્ષકોની પસંદગી કરવામાં આવી જે સરળ રીતે બાળકોને આ ત્રણ વિષયોના એકમોનું શિક્ષણ અને સાર આપી શકે. ગોઠવણ પણ એવી કરવામાં આવી કે આ પસંદગી પામેલ શિક્ષક શ્રી બાયસેગ સ્ટુડિયોમાં જે તે એકમનું શૈક્ષણિક કાર્ય કરે છે અને ગુજરાત રાજ્યની તમામ પ્રાથમિક શાળાના બાળકો તે જ સમયે તે શૈક્ષણિક કાર્યને ટી.વી. સેટ પર જોતાં –જોતાં તેમાં થતી પ્રવ્રુતિઓ ને પોતાના વર્ગખંડમાં કરે છે, વર્ગશિક્ષક શ્રી માર્ગદર્શકનું કામ કરે છે.
આ કાર્યક્ર્માં બાયસેગ સ્ટુડિયોમાં અંગ્રેજી વિષયના શૈક્ષણિક કાર્ય [ડેમોસ્ટ્રેશન] કરવા માટે જી.સી.ઇ.આર.ટી.ગાંધીનગર ધ્વારા અત્રેની નવાનદીસર શાળા પરિવારના જ શિક્ષક શ્રી રાકેશ પટેલની પસંદગી કરવામાં આવી, જે અમારા માટે ખૂબ જ ગૌરવની વાત છે. શાળા પરિવાર તેમને ખૂબ-ખૂબ અભિનંદન આપે છે.
“દૂરવર્તી શિક્ષણ કાર્યક્રમ”. માં ટેલીવિઝન પર પોતાના જ વિષય/વર્ગ શિક્ષક શ્રીને નિહાળવાનો લાહવો પણ અમારા બાળકો ખૂબ જ અનેરો હતો.તેમના માટે તો તે દિવસનું શૈક્ષણિક કાર્ય “મોસાળમાં જમણવાર અને મા પીરસનાર” જેવું હતું, માટે જ જેવા પોતાના શિક્ષક શ્રીને ટેલીવિઝન પર નિહાળ્યા કે તરત જ બાળકોએ ખુશી અને તાળીઓથી પોતાના શિક્ષક શ્રીનું દૂરવર્તી સ્વાગત કર્યુ હતું. જે ક્ષણ અમારા માટે બાળકોના દિલમાં અમારા પ્રત્યેનું પોતાના-પણું દર્શાવતા દસ્તાવેજ સમાન હતું.
૮ મી જાન્યુઆરી
સિક્લ સેલ એનેમિઆ
એક એવો રોગ જે સમયાંતરે કામ કરવાની શક્તિને ઘટાડે છે. જેના લક્ષણોની વાત આપને ફરી કરીશું.. આજે બાળકોને અમે આપેલ શિક્ષણનો બાળકો મોટા થઇ સમાજોપયોગી બનવાની પૂરી ઇચ્છા હોય પરંતું જો તે સમયે શરીર સાથ ન આપે તો તે બધું જ શૂન્ય થઇ જાય, આજે આપણે આપણા બાળકના સ્વાસ્થ્યની ચિંતા કરીશું તો જ બાળકોની આવતી કાલ પણ સ્વ્સ્થ રહેશે અને આપણે આપેલા શિક્ષણનો સમાજ માટે ઉપયોગ કરશે. સિક્લ સેલ એનેમિઆ એક એવો રાક્ષસ છે જે તમારી નજરની સામે જ તમારા બાળકની અંદર અને તેની સાથે-સાથે મોટો થઇ રહ્યો હોય છે. આવા રાક્ષસનો નાશ કરવા ,આપણી શાળાના બાળકોનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત રાખવા એક શિક્ષક અને એક શિક્ષિત તરીકે જાગ્રુત રહેવું પડશે જ. અમે પણ અમારા શાળાના ધોરણ- 3 થી 7ના બાળકોના લોહી ટેસ્ટના રીપોર્ટની રાહ જોઇ રહ્યા છીએ. આવો ભગવાનને પ્રાર્થના કરીએ કે એક પણ સિક્લ સેલ એનેમિઆ અમારી શાળામાં ન હોય.
તમે પણ તમારો અને તમારા બાળકોનો સિક્લ સેલ એનેમિઆ નો ટેસ્ટ નજીકની સરકારી હોસ્પિટલ કે આરોગ્ય કેન્દ્ર્માં વિના મૂલ્યે કરાવી શકો છો.
જરૂર છે ફક્ત “ સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેની જાગ્રુતિની”
આ અંગેની વધુ માહિતી ફરી ક્યારેક!
12મી જાન્યુઆરી
સ્વામીવિવેકાનંદ જયંતિ
12મી જાન્યુઆરી એટલે “સ્વામીવિવેકાનંદ જયંતી”. અત્યાર સુધી અમે પણ સ્વામીવિવેકાનંદના વ્યક્તિત્વને હિન્દુ ધર્મ વિશેષજ્ઞ અને આધ્યાત્મિક મહાપુરૂષ જ તરીકે નિહાળતા હતા. અમે પણ તેમના શિકાગોના ‘સર્વધર્મ સભા” માંના સંબોધનની ‘’મારા વહાલા, અમેરિકન ભાઇઓ અને બહેનો,” જેવી પ્રથમ લીટીથી જ તેમની મહાનતાની વાખ્યા બાંધી દેતા. પરંતું જેમ-જેમ તેમના વિશેના સાહિત્યથી પરીચિત થતા ગયા તેમના માટે મહાનતા શબ્દ નાનો અને આધ્યાત્મિક શબ્દ સંકુચિત લાગતો ગયો.
હિંદુસ્તાનમાં હિન્દુ ધર્મ અને સંસ્ક્રુતિ વિશે લોકોમાં જાગ્રુતિ લાવવા માટે સૌથી મહત્તમ ચિંતા અને પ્રયત્નો જો કોઇએ કર્યા હોય તો તે મારા મત મુજબ વિવેકાનંદજી જ છે. આ વાત ઉપરથી તમને પણ કદાચ એમ લાગતું હશે કે સ્વામીવિવેકાનંદ મન આ દુનિયામાં પ્રથમ મહત્વનો પોતાનો ધર્મ હતો. તે ખરેખર અર્ધસત્ય અને આપણી અજ્ઞાનતા જ છે....શાળાના વિદ્યાર્થી રાહુલ બામણીયા (ધોરણ-૩) તેમનું વિશ્વ પ્રસિદ્ધ વક્તવ્ય વાંચી તેમને New Style થી Happy birth day કહ્યું!
16 જાન્યુઆરી- ઉંચે ઉડે આપણો પતંગ
ઉત્તરાયણ આમતો ખગોળીય તહેવાર છે.
ઉત્તરાયણને મકરસક્રાંતિ કહીએ છીએ પણ –
સૂર્યનું મકર રાશિમાં જવું અને સૂર્યનું ઉત્તર તરફ નમવું, બંને બાબતોનો સમય જુદો હોય છે.
હવે આ વખતે ઉત્તરાયણ હતી (દર વર્ષની જેમ ) ૨૨ મી ડિસેમ્બરે-
અને
આપણે બધાએ ભલે ૧૪મિ જાન્યુઆરીએ મકરસક્રાંતિ ઉજવી હોય પણ આં વખતે સૂર્યનો મકર રાશિમાં પ્રવેશ ૧૯ મી જન્યારીની રાત્રે થવાનો હતો...
એ ભલે તો આપને પતંગોત્સવની જ વાત કરીએ-
પતંગોત્સવ દર વર્ષે ઉજવાતો જ હતો..પણ આ વખતે કૈક નવું વિચાર્યું..
આ વખતે ખરીદેલી પતંગો...ભલે ઘેર આપણા બાળકો ચગાવે....પણ આપણા સૌની અગાશીઓ પર કપાઈને આવેલી પતંગો ૧૬ મી એ શાળામાં લાવવાની અને બધાએ ચગાવવાની..સાથે બધાએ ઘેરથી તલ સાંકળી લાવવાની...
તો બધા શિક્ષકો એ નિર્ણય સાથે છુટા પડ્યા..
૧૬ મીએ અમે લૂટેલો આનંદ તો અમારામાંથી કોઈ નહિ વર્ણવી શકે પણ ....બધા એ વાત પર ખૂબ હસ્યા કે...” યાર! આ વખતે ઘરે પતંગ ચગાવામાં મજા આવી એના કરતા એના કરતાય પતંગો લુટવાનો આનંદ વધુ આવ્યો! “
બાકી આજે તો પ્રજાસત્તાક ભારતમાં પ્રજાને તેની સત્તાની પડેલી જ નથી...
સબળ લોકશાહી માટે શિક્ષણ અનિવાર્ય છે તેની સાથે...વધુ દ્રઢતાપૂર્વક દેશને આગળ વધારવા માટે તેને એવા નાગરિકોની ભેટ આપવી પડશે કે
જે પ્રમાણિક હોય-પહેલાતો પોતાની જાત પ્રત્યે,પછી પડોશી,ગામ,રાજ્ય,દેશ પ્રત્યે-
તેનામાં બીજા પ્રત્યે સહાનુભૂતિ હોય.
જુથમાં કાર્ય કરી શકે.
સત્ય બાબતને નચિંત રીતે કહી શકતો હોય.
અમારી આ જીજીવિષાનું પરિણામ એટલે નાગરિક ઘડતર, તેની વાત તો ૨૬મિ ની પોસ્ટ માં વિસ્તારથી થઇ ગઈ છે....
આ વખતે ઉજવણીમાં ગામલોકોએ વધુ ઉત્સાહથી ભાગ લીધો- નદીસરના અગ્રણી અને સમાજ સેવકો આમ તો નદીસર (અમારું વી.ઈ.સી.નું ગામ)માં ધ્વજવંદન માં હાજરી આપે છે પણ આ વખતે તેમાંથી કેટલાકે અમારી શાળામાં આવ્યા. પરિણામ?
ગામના ભજન મંડળને મળેલુ હાર્મોનિયમ દિવસના સમયે શાળામાં જ રહેવા દેવું તેવો નિર્ણય!
સૌપ્રથમ તો બધાને વિશ્વના સૌથી મોટા પ્રજાસત્તાક દેશના નાગરિક હોવાના ગૌરવની યાદ...
પણ ૬૦ વર્ષથી આપણને એક પ્રશ્ન સતત નડતો આવ્યો છે અને તે છે કે ખરેખર આપણે પ્રતિનિધિઓની પસંદગી યોગ્ય રીતે કરીએ છીએ?
શું પ્રજા જે તે ઉમેદવારને તેને કરેલા કામથી જ મુલવે છે કે પછી તેની પર બીજા પરિબળો અસર કરે છે?
હજુ પ્રજા પોતાના મતાધિકાર માટે ગંભીર નથી.
કારણ?
આપને ક્યારેય પ્રજા જાગૃતિનું કાર્ય કર્યું જ નથી. વોટ આપવાની જાહેરાતો ચુંટણી ટાણે આવીને ચાલી જાય છે...પણ તે તો કઈ કાયમી ઉકેલ નથી..ખરેખર આટલી મહત્વની પ્રક્રીયાથી દેશના ભાવી ઘડવૈયાઓને શાળામાંથી જ પરિચિત કરાવવા જોઈએ. કેટલાક ના મત છે કે ચુંટણી આવવાથી શાળામાં રાજકારણ આવે..પણ તેય તેમના ઘડતરનો એક હિસ્સો છે. તમે તેને કશું શીખવ્યા વગર જ ૧૮ વર્ષ થાય અને દેશ માટે નેતા ચુંટવાની છૂટ આપી દો છો ત્યારે તો તે પોતાના મતનો ઉપયોગ કરવાને સમજ ધરાવે છે કે નહિ તેની પરવા જ થતી નથી....
એક સામાન્ય કર્મચારીની નિમણુંક કરવા તેનું ક્વાલિફિકેશન પુછાનારા આપને સૌ દેશ ચલાવવા અને તેમને ચુંટનારા બંનેના શિક્ષણ વિશે નીરસ હોઈએ છીએ..આ બધા વિચારોને અંતે અમારી શાળા બે વર્ષથી એક પ્રોજક્ટ કરી રહી છે તે છે- નાગરિક ઘડતર. આ પ્રવૃત્તિ શરૂ કર્યા પછી ઘણા ફેરફારો આવતા ગયા..તેનું સ્વરૂપ પણ બદલાતું ગયું...હવે તે સ્થિર છે ત્યારે વિચાર આવ્યો કે નવા નદીસર પ્રાથમિક શાળાની તમામ બાબતોને બદલી નાખનારી આ પ્રવૃતિને વિશ્વ સમક્ષ મુકીએ અને તેને માટે આજનો પ્રજાસત્તાકદિન સિવાય બીજો કયો યોગ્ય દિવસ હોઈ શકે...??!!!!
આ પ્રવૃતિનો અભ્યાસ કરો..યોગ્ય લાગે તો તમારી શાળામાં પ્રયોજો...અમને તેના વિષે તમારા મંતવ્યો જણાવો...હજુ વધુ શું કરી શકાય આપણા આવતીકાલના નાગરિકોના ઘડતર માટે..તે ખાસ અમારા સુધી પહોચાડો. તો અમે આપ સૌના આભારી રહીશું. nvndsr1975@gmail.comતમારા ફીડબેકની રાહ જોઈ રહ્યું છે.
વંદે માતરમ
નાગરિક ઘડતર
વિદ્યાર્થીઓમાં :
નેતાગીરી
સહયોગથી કામ કરવાની વૃતિ
જવાબદારી સ્વીકારવાનું વલણ
સ્વયંશિસ્ત
શાળા સંચાલનમાં વિદ્યાર્થીઓની ભાગીદારી વધારતી
તથા
શાળામાં લોકશાહીયુક્ત વાતાવરણ
નિર્માણ કરતી પ્રવૃત્તિ
આયોજન
શાળાના ધોરણ ૩ થી ૭ સુધીના તમામ વિદ્યાર્થીઓને સાત(શાળાની સંખ્યા અનુસાર) જૂથમાં વહેચીએ.(જુથ વહેચણી ચિઠ્ઠી ઉપાડથી કરીએ.)
દરેક જૂથમાં કન્વીનર તરીકે એક શિક્ષક રહેશે.
જૂથ બની જાય પછી શિક્ષકે પોતાના જૂથમાં ચુંટણી કરાવીને
નેતા અને ઉપનેતા#
ચુંટવાના રહેશે.
#જો નેતા તરીકે વિદ્યાર્થી ચુંટાય તો વધુ મત મેળવનારી વિદ્યાર્થીની ઉપનેતા બનશે. જો નેતા તરીકે જૂથ વિદ્યાર્થીનીને ચુંટે તો વધુ મત મેળવનાર વિદ્યાર્થી ઉપનેતા બનશે.
જૂથ પોતાના માટે નામ નક્કી કરશે. (જેવાકે..આર્યભટ્ટ, સરદાર, મેઘાણી , વેલકમ વિ.)
શાળાની કામગીરી તથા જવાબદારીઓ તબક્કાવાર અલગથી સોપવામાં આવશે.
કામગીરીની વહેચણી શાળાના બોર્ડ પર મુકવામાં આવશે
પોતાના ફાળે આવેલી કામગીરી દરેક જૂથ એક પખવાડિયા સુધી કરશે.
શાળા સંચાલનની કામગીરી (નમુનારૂપ)
1.પ્રાર્થના સંમેલન
2.ઓફિસની સફાઈ
3.ધો-૧ થી ૭ ની સફાઈ
4.મિત્ર સંપર્ક
5.પાણીની વ્યવસ્થા
6.બાગકામ
7.સેનીટેશનની સફાઈ
8.મધ્યાહન ભોજનની કામગીરી
9.મેદાનોની સફાઈ
જૂથ મુજબ કામગીરીનું વર્ગીકરણ
જૂથ:-૧ : પ્રાર્થના સંમેલન તથા પાછળના મેદાનની સફાઈ
જૂથ:-૨ : ઓફિસની સફાઈ તથા ગોઠવણી, પાણીની વ્યવસ્થા તથા બાગકામ
જૂથ:-૩ : ધો-૧ અને ૨ ની સફાઈ તથા શેડની આસપાસના મેદાનની સફાઈ
જૂથ:-૪ : ધો-૩ અને ૪ ની સફાઈ તથા બંને સેનિટેશનની સફાઈ
જૂથ:-૫ : ધો-૫ અને ૬ ની સફાઈ તથા આગળના મેદાનની સફાઈ
જૂથ:-૬ : ધો-૭ની સફાઈ તથા બાજુના મોટા મેદાનની સફાઈ
જૂથ:-૭ : મિત્ર સંપર્ક, મધ્યાહન ભોજનની કામગીરી તથા મુખ્ય દરવાજાની આગળની સફાઈ
કામગીરી મળ્યા બાદ શું કરવું?
જૂથ નેતા દરરોજ શાળા છુટવાના સમયે આવતીકાલે કોણ ક્યાં કામ પર ધ્યાન આપશે-તેનું આયોજન કરશે તથા પોતાના જૂથને જણાવશે.
આ કામગીરીને અસરકારક અથવા વિશેષ બનાવવાનું માર્ગદર્શન કન્વીનર શિક્ષક આપશે.
પખવાડિયા દરમ્યાન શાળાનો કોઈ પણ વિદ્યાર્થી અન્ય જૂથને સોપયાલી કામગીરીમાં રહેતી ક્ષતિ તરફ જે તે જૂથના નેતાનું ધ્યાન દોરી શકે છે.
બાળસભા
પખવાડિયાના અંતે (શક્ય હોય ત્યાં સુધી પહેલા અને ત્રીજા શનિવારે) બાળસભા યોજાશે.
બાળસભાના અગાઉના દિવશે શાળા છુટવાના સમયે દરેક જૂથ નેતા અથવા જૂથ પ્રતિનિધિ શાળાના બધા વિદ્યાર્થીઓને પોતાના જુથે ગત પખવાડિયામાં કરેલી કામગીરીની માહિતી આપશે.
તેમાં તેમને કરેલી વિશેષતાઓને વર્ણવશે...તથા પોતાના જૂથને જ મત આપવાની અપીલ કરશે.
( દરેક જૂથ નેતાને પોતાની રજૂઆત કરવા માટે વધુમાં વધુ બે મિનિટનો સમય મળશે.)
·આ પછી દેક જૂથના સભ્યો કન્વીનર શિક્ષકનિ હાજરીમાં એક મીટીંગ કરશે. જૂથન સભ્યો મતદાનથી ક્યાં જૂથની (પોતાના જૂથ સિવાયની) કામગીરી શ્રેષ્ઠ હતી તે નક્કી કરશે. જૂથના તમામ સભ્યો પોતાના વતી બાળસભામાં “શ્રેષ્ઠ જૂથ” નો મત આપવાનો અધિકાર પોતાના જુથનેતાને આપશે.
કન્વિનરની ભૂમિકા
જૂથના સભ્યો મિત્રભાવ કરતા જે જુથે યોગ્ય કામગીરી કરી હોય તેને મતદાન કરે તેવી સમજ આપશે.
આ દરમિયાન જૂથની રચના – ચુંટણી પ્રક્રિયાને ગ્રામપંચાયતના માળખા તથા તેના વડે દેશના માળખામાં નાગરિક તરીકે આપણી શું ફરજો છે? મતાધિકારનો સુયોગ્ય ઉપયોગ ના થાય તો કેવી સમસ્યાઓ સર્જાઈ શકે..વગેરે ચર્ચાઓ કરતા રહેવી..( આ બધી ચર્ચા આ પ્રવૃતિના જ યોગ્ય ઉદાહરણોથી કરવી.)
બાળસભા
બાળસભામાં દરેક જૂથનેતા “ પખવાડિયાનું શ્રેષ્ઠ જૂથ” ચુંટશે.
અહીં દરેક જૂથના સભ્યો અન્ય જૂથની કામગીરીઓની ક્ષતિઓની ચર્ચા કરી શકશે.
દરેક જૂથ પોતાના જૂથની કામગીરીમાં રહેલી ક્ષતિઓની માફી માગી શકે તેવું વાતાવરણ ઉભુ કરવાના પ્રયાસો કરવા.
-મતદાનને અંતે જે જૂથને વધુ મત મળ્યા હોય તેને તમામ વિદ્યાર્થીઓ તાળીઓથી બહુમાન કરશે. તે જૂથનું નામ શાળાના બુલેટીન બોર્ડ પર “ ગત પખવાડિયાનું શ્રેષ્ઠ જૂથ” શીર્ષક થી સ્થાન આપવામાં આવશે.
આ જૂથ બીજું શું કરી શકે?
વિવિધ કાર્યક્રમો,રાષ્ટ્રીય પર્વોની ઉજવણી, વિજ્ઞાન પ્રદર્શન, બાળમેળા, રમતોત્સવ તથા પ્રવાસ – પર્યટનનું આયોજન કરી શકે.
પોતાના જૂથન સભ્યને નવી પ્રાર્થના,ગીતો,કાવ્યો શીખવવા.
જુથમાં જેમનું વાંચન કૌશલ્ય નબળું હોય તેમને મદદ.
જૂથના સભ્યને પરિક્ષા અને અન્ય સ્પર્ધાઓની તૈયારીમાં મદદ.
જૂથના તમામ સભ્યો નિયમિત શાળાએ આવે તેવા પ્રયત્નો.
જૂથના સભ્યોને ઘરે ગયા પછી ગૃહકાર્ય અથવા અઘરા મુદ્દાઓની સમજ.
ધોરણવાર સોપતા પ્રોજેક્ટમાં માહિતી એકત્રીકરણમાં મદદ કરવી જેવા કામ કરી શકે.
કામગીરીની વ્યાખ્યા
દરેક જૂથને કામગીરી સોંપતી વખતે તેમને જે કામગીરી કરવાની છે તેની વ્યાખ્યા પણ સોપવી જેથી તે પોતાની કામગીરીને યોગ્ય ન્યાય આપી શકે.
જેમકે.
1.પ્રાર્થના સંમેલન :- પ્રાર્થના શરુ કરતા પહેલા પાથરણા પાથરવા,સરસ્વતી માતાનો ફોટો ગોઠવવો, માઈકસેટની ગોઠવણી કરવી,સંગીતના સાધનો,આજના દિવસની પ્રાર્થના પોથી મેળવી લેવી, પ્રાર્થના સંમેલનના બોર્ડ પર આજના પ્રાર્થના સંમેલનની વિગતો લખવી.( જેમ કે...આજની પ્રાર્થના-ભજન-ધૂન-સુવિચાર-જાણવા જેવું-ઘડીયો-વાર્તા-પ્રાણાયામ-આસન-મુદ્રા-વિ.)
૧૦:૫૫ મીનીટે પ્રાર્થના સંમેલનમાં બેસવા માટેના પાંચ ટકોરા મારવા, ધો-૧ અને ૨ ના વિદ્યાર્થીઓને હરોળમાં બેસવામાં મદદ કરાવી, ત્યારબાદ ૧૧:૦૦ કલાકે બે ટકોરા મારી પ્રાર્થના માટે તૈયાર અને એક ટકોરો મારી પ્રાર્થના શરૂ કરાવવી. પ્રાર્થના પૂર્ણ થયા પછી યોગ અને પ્રાણાયામની સૂચનાઓ આપવી. આજના ગુલાબની પસંદગી કરવી,આજના દીપક માટે ભેટ તૈયાર રાખવી અને તેમને કાર્ડ આપી “Happy Birthday to you…” નું ગાન કરવું,પ્રાર્થના સંમેલનના વિસર્જન વખતે “સાગ...સાગ...સાગ..મગ રે સા...” નું ગાન કરાવવું. તથા પ્રાર્થના સંમેલન બાદ તમામ સામગ્રી યોગ્ય સ્થાનોએ પરત મુકવી.
2.ઓફિસની સફાઈ અને ગોઠવણી:- ઓફીસ રૂમની સફાઈ કરવી, બોલતો અરીસો, ગામનો નકશો,પક્ષીચણ અને સ્વર્ણિમ ગુજરાત કળશ યોગ્ય જગ્યાએ ગોઠવવા.મુખ્ય ટેબલ પર મુકેલી તમામ વસ્તોની યોગ્ય ગોઠવણી, ખુરશીઓ ગોઠવવી, પ્રયોગશાળાના ટેબલની સફાઈ કરવી તથા તોરણ બાંધવું.
3.પાણીની વ્યવસ્થા:- પાણી ભરવાના અને પાણી પીવાના વાસણો સાફ કરવા, ગાળીને પાણી ભરી લાવવું, પાણીની ટાંકીની સફાઈ રાખવી, ગ્લાસની યોગ્ય ગોઠવણ કરવી. નાના બાળકો પાણીનો બગાડ ના કરે તેની સમજ આપવી.
4.બાગકામ:- શાળામાં પ્રાર્થના શરૂ થાય તે પહેલા અને વિશ્રાંતિના સમયમાં બગીચામાં પાણી પીવડાવવું. દરેક છોડની કાળજી રાખવી. કિચન ગાર્ડનમાં નિદામણ કરવું.ખાતર આપવું, ગોડ મારવો, સરૂના છોડ અને મહેંદીની યોગ્ય કાપ કૂપ કરવી, આ કામમાં અન્ય જૂથના મિત્રોની મદદ મેળવી શકાય છે.
5.વર્ગખંડોની સફાઈ :- વર્ગની સફાઈ,કરોળીયાના જાળાં પાડવા, અઠવાડિયામાં એક વખત પાણીથી પોતું કરી શકાય, ધો-૪ થી ૭ માં બેન્ચીસની ગોઠવણી તથા ધો:-૧ થી ૩ માં પાથરણ પાથરવા, ટેબલ પરની વસ્તુઓ ગોઠવવી, રીડીંગ કોર્નર પરના પુસ્તકોની ગોઠવણી, ગ્રીન બોર્ડ સાફ કરી તારીખ લખવી,બારીઓ- બારણાં સાફ કરવાં, જે તે વર્ગની કચરા ટોપલી ખાલી કરી આવવી,
*૧ અને ૨ ની સફાઈ વખતે તેની આગળનો મોટો ઓટલો પણ સાફ કરવાનો રહેશે.
6.મિત્ર સંપર્ક:- દરરોજ ગામમાં જઈ અનિયમિત અથવા સમયસર ના આવતા મિત્રોનો તેમના ઘરે જઈ સંપર્ક કરવો. જે તે વર્ગ શિક્ષક પાસેથી ત્રણ દિવસ કે તેથી વધુ સમયથી શાળામાં ના આવતા વિદ્યાર્થીઓની યાદી મેળવી લેવી અને તેમની ગેરહાજરીનું કારણ શોધી તેમને જણાવવું.
7.સેનિટેશનની સફાઈ:- બંને સેનીટેશનની પાણીથી સફાઈ કરવી, નાના વિધાર્થીઓ સેનિટેશનનો યોગ્ય રીતે ઉપયોગ કરતા થાય તેની સમજ આપવી, જરૂર પડે તો શિક્ષકની મદદથી અઠવાડિયે એક વખત એસિડથી પાયખાનાની સફાઈ કરવી.
8.મધ્યાહન ભોજન:- વિદ્યાર્થીને હરોળમાં ગોઠવી ડીશ ધોવડાવવી, ટુવાલથી સાફ કરાવડાવીને યોગ્ય જગ્યાએ બેસાડવા, ભોજન લેતા પહેલા પ્રાર્થના બોલાવડાવવી. જમતી વખતે ટેપ પર ધોરણવાર કાવ્યોની કેસેટ(અથવા બીજું હળવું સંગીત) વગાડવું,. ભોજન પછી બધા ડીશ ધોઈ કોરી કરી પરત મુકે તેની કાળજી રાખવી, ઉપયોગમાં લેવાયેલા ટુવાલ સાબુ ધોઈ સુકવી દેવા,સાંજે ઓફીસરૂમમાં વાળીને મૂકી દેવા.
ગુજરાત રાજ્યના પંચમહાલ જિલ્લાના ગોધરા તાલુકાની મિજાજે “मस्ती की पाठशाला” એવી નવાનદીસર પ્રાથમિક શાળામાં આપનું સ્વાગત છે. જો આપ એક શિક્ષણ રસિક હો તો "આપ આપના બાળકને કેવું શિક્ષણ મળે તેવું ઇચ્છો? તે ફક્ત “શિક્ષિત’’ બને તેવું કે સાથે-સાથે તે એક ‘‘સમાજ ઉપયોગી’’ નાગરિક પણ બને તેવું? અમે તમારો જવાબ જાણીએ છીએ. કારણ કે દરેક વાલીની ઈચ્છા પોતાનું બાળક શિક્ષિત બને પણ સાથે-સાથે તેને જીવન મૂલ્યોનું શિક્ષણ પણ મળે તેવી હોય છે. બાળક શિક્ષિત બની પગભર બને પણ સાથે-સાથે સમાજ ઊપયોગી નાગરિક બની દેશના વિકાસમાં સહભાગી બને તેવો અમારો સતત પ્રયત્ન રહેલો છે, માટે જ અત્રેની શાળામાં અભ્યાસની સાથે-સાથે થતી સહભ્યાસિક પ્રવૃતિઓમાં અમે બાળકના “સર્વાંગિંક ગુણોના વિકાસ” નો ધ્યેય કેન્દ્ર સ્થાને રાખ્યો છે, અત્રે આ બ્લોગ ધ્વારા અમે અમારી શાળાના બાળકોના સર્વાંગિં વિકાસ માટેની અમારી શાળામાં ચાલતી પ્રવૃતિઓ અને અમારા પ્રયત્નોનો ખ્યાલ આપવાનો પ્રયત્ન કરેલ છે, સાથે-સાથે આ બ્લોગ અમારા માટે આપશ્રી જેવા શિક્ષણ રસિકો પાસેથી બાળવિકાસની દિશામાં અમારા આ પ્રયત્નોમાં રહેલ ખામીઓ સંદર્ભે સૂચનો અને નવીન માર્ગદર્શન મેળવવાનુ માધ્યમ પણ છે. આપ અત્યારે અમારા મુલાકાતી જ નહી, અમારા નિરીક્ષક અને માર્ગદર્શક પણ છો અને તમે કોઇ બાળકના વાલી પણ હશો જ, તો થોડીવાર માટે પણ આપશ્રી અમારી શાળાના બાળકોના વાલી બની અમારી પ્રવૃતિઓનું નિરીક્ષણ કરી અમને માર્ગદર્શન આપી અમારા ઉત્સાહમાં વધારો કરશો તેવી અમને ચોક્કસ આશા છે. અમારુ ઇ-મેઇલ આઇ ડી આપના માર્ગદર્શનની રાહ જોઇ રહ્યુ છે. Contact us on : nvndsr1975@gmail.com આ ઉપરાંત આપ અમારી શાળાને ફેસબુક https://www.facebook.com/navanadisar પર પણ નિહાળી સુચનો આપી શકો છો. અમારી મુલાકાત બદલ આભાર સહ – નવાનદીસર પ્રાથમિક શાળા પરિવાર !!!! શાળાના મિજાજને જાણવા માટે લોગો પર ક્લિક કરો !!
જો તમે શિક્ષક હોવ તો, "સમાજની આપણા પાસેથી શી અપેક્ષા છે?" - તે જાણો !
શિક્ષકમિત્રો, બાળકો ત્યારે ખૂબ જ અચરજ પામે છે, જયારે શિક્ષક તેઓને દૂરની વસ્તુ બાયનોકયુલર ધ્વારા ખૂબ જ નજીક બતાવે છે. એ વાતમાં નવાઈ નથી કે બાળક શિક્ષકને સર્વોપરી ગણતો હોય છે, પોતાના વાલીનું કહ્યું ન કરનાર બાળક પોતાના શિક્ષકના કહેવાથી ન ગમતું કામ પણ હોંશે-હોંશે કરી બતાવે છે. એ જ બતાવે છે કે આપણે જેમ આપણા આદર્શ[ગુરૂ]ની સામાન્ય સૂચનાને પણ જેમ હૂકમ[આજ્ઞા] માની અનુસરીએ છીએ, તેમ બાળક પણ આપણે કરેલી વાતને ગાળવા માટે કોઈપણ જાતની ગરણી વિના સીધી જ મગજ [માન્યતા]માં ઉતારી દેતાં હોય છે.અને તે જ કારણે બાળકની મોટા થયા પછીની દરેક વિષય પરની માન્યતાઓ ઉપર તેના શિક્ષકનો પ્રભાવ રહેશે જ. આમ ભવિષ્યમાં તે પોતાના શિક્ષકના પ્રભાવ વાળો જ નાગરિક બનશે તે ચોક્કસ છે. આનાથી એક વાત તો સાબિત થાય છે કે “ભવિષ્યનો સમાજ - વર્તમાનમાં કાર્યરત શિક્ષકોના પ્રભાવ વાળો જ નિર્માણ પામે છે.” મિત્રો, બાળકો પણ સમાજનું અથવા તો એમ કહીએ કે પોતાની સાથે બનતી દરેક ઘટનાઓ/બાબતોને સમજવા માટે શિક્ષકરૂપી બાયનોકયુલરનો ઉપયોગ કરતો હોય છે, કારણ કે તેનું એવું જ માનવું હોય છે કે મારા શિક્ષક જ દીર્ઘ દ્રષ્ટા અને સત્ય-દ્રષ્ટા છે. આપણા સૌ પરનો બાળકનો આવો વિશ્વાસ અકારણ જ હોય છે. મિત્રો,બાળકે આપણા પર મૂકેલ આ વિશ્વાસ તથા વર્તમાન સમાજે “ ભવિષ્યના સુ-સમાજ નિર્માણ ” માટે આપણા ઉપર મુકેલ વિશ્વાસ - આ બંને [બાળકનો અને વર્તમાન સમાજનો] આપણા પરનો વિશ્વાસ એ તેમનો “અંધવિશ્વાસ” નથી- તે હવે આપણે આપણા કર્યો વડે જ સાબિત કરવું રહ્યું .
અમારું ઈ-મુખપત્ર "બાયોસ્કોપ"
૧ લી મે, ૨૦૧૦ (ગુજરાત સ્થાપનાદિન) થી આપણી નવા નદીસર પ્રાથમિક શાળાએ તેનું ઈ-મુખપત્ર શરૂ કર્યું છે. જેનું નામ છે બાયોસ્કોપ. જેને અમે દર માસની પહેલી તારીખે પ્રકાશિત કરીશું.-અમારા માટે બાયોસ્કૉપનો ઉદ્દેશ શાળામાં ચાલતી પ્રવ્રુત્તિઓને પ્રોત્સાહન મળે, શાળાની પ્રવ્રુત્તિઓમાં રહેતી ત્રુટિઓ અને શિક્ષણકાર્યમાંની કોઇ મુંઝવણોમાં આપશ્રી જેવા અનુભવીશ્રીઓનું માર્ગદર્શન મળી રહે તેમજ કોઇ શાળાને પ્રેરણાત્મક સ્ત્રોત મળી રહે તે માટેનો છે. જો આપ આ અંકને આપના મેઈલ બોક્ષમાં ઇચ્છતા હો તો “Get Bioscope” લખી અમને મેઈલ કરો .. અમારું ઈ- સરનામું છે- nvndsr1975@gmail.com [ મિત્રો, અમારા અત્યાર સુધીમાં પ્રકાશિત અંકોના સંગ્રહસ્થાને પહોંચવા ઉપરોક્ત ફોટોગ્રાફ પર ક્લિક કરો .]
રાજ્ય સરકાર દ્વારા રાજ્યની તમામ પ્રાથમિક શાળાઓમાં ઉજવાતા ગુણોત્સવના બેનર પર આપણી શાળાની બાળાઓને મળેલું સ્થાન.
ગુજરાત રાજ્યના મુખ્યમંત્રીશ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીજીને પ્રશ્ન પૂછતા શાળાના શિક્ષકશ્રી...
"જો તમે મુખ્યમંત્રી નહિ પણ પ્રાથમિક શાળાના શિક્ષક હોત તો?
દિવ્યભાસ્કર સમાચારપત્રમાં-: આપણને પણ ગુજરાતની આવી શાળા મળી હોત તો?
દિવ્યભાસ્કરના શાળા વિશેના લેખને વાંચવા ઉપરના image પર ક્લિક કરો
" मस्ती की पाठशाला " વિશે ...
"ભેલપૂરી" - ઈ-મેગેજીનમાં શાળા વિશેનો આ આર્ટિકલ વાંચવો તમને ગમશે [image પર ક્લિક કરો ]
શાળાની સંવેદનાઓ - વેબ ગુર્જરીને મુખે
શાળાએ અનુભવેલી સંવેદનાઓના લેખને વાંચવા ઉપરોક્ત image પર ક્લિક કરો.
બાળકોમાં સ્વચ્છતાની જવાબદારી કોની ?
'બાળ-સ્વચ્છતાં" - વિગતે વાંચવા IMAGE પર ક્લિક કરો
નાગરિક ઘડતર
અમારી શાળાને સ્વયં-સંચાલિત બનાવી બાળકોમાં એક જવાબદાર નાગરિકનો ગુણ વિકસાવતી પ્રવૃત્તિને જોવા ઈમેજ પર ક્લિક કરો.
આઝાદી એટલે સમાન તક !!!
શાળામાં ઉજવાયેલ ઉજવણીને માણવા IMAGE પર ક્લિક કરો
શાળા પહોંચે સમાજ સુધી !
શાળાનું પ્રાર્થના સંમેલન ગામમાં જ [ વિગતો માટે ફોટોગ્રાફ પર ક્લિક કરો ]
ઇકોક્લાસ
જાણે કે ઋષિઓની કોન્ફરન્સ [વિગતે જાણવા ઉપરોક્ત image પર ક્લિક કરો ]
A Model School
BALA [A Model School ] ને વિગતે જાણવા ઈમેજ પર ક્લિક કરો
ચક્કીબેનનું ઘર
પ્રજ્ઞા શિક્ષણ
વિગતે વાંચવા માટે image પર ક્લિક કરો
સાયમન ગો બેક!
ઇતિહાસ શિક્ષણ..આ રીતે પણ...તે વખતે ખરેખર તેમને શું અનુભવ્યું હશે..?? જરા અનુભવી લઈએ!
ગાંધીહાટ
"ગાંધીહાટ" અન્વયે બાળકો માટે જરૂરી શૈક્ષણિક સાધન સામગ્રી જેમ કે પેન-પેન્સિલ-નોટબુક-રબર-સંચા વગેરે દરેક ખાનામાં વ્યવસ્થિત ગોઠવી તેના પર સ્પષ્ટ વંચાય તેમ તે વસ્તુની કિંમત લખેલી હોય છે.કોઈ બાળકને જયારે,જ્યારે કોઈ વસ્તુની જરૂર પડે ત્યારે તે બાળક જાતે જ ત્યાંથી જરૂરી વસ્તુ લઇ તેની બાજુમાં રહેલા ખુલ્લા ખાનામાં તે વસ્તુની કીમત પ્રમાણેના પૈસા મૂકી દે છે. ગાંધીહાટનો હિસાબ પણ બાળકો જ રાખે છે. દર પંદર દિવસે જયારે,જ્યારે જૂથોની કામગીરી બદલાય ત્યારે તે બાળકો ગાંધી હાટનો હિસાબ જે તે જૂથના નેતાને સુપ્રત કરી દે છે. ગાંધીહાટમાં ખૂટતી વસ્તુઓ લાવવા માટે જવાબદારી સંભાળતા જૂથના બાળકો તેમના માર્ગદર્શક શિક્ષકશ્રીનો સંપર્ક કરે છે. આવી નાનકડી પ્રવૃત્તિથી બાળકોમાં પ્રમાણિકતાના ગુણનો વિકાસ થાય છે. જીવન ઉપયોગી વસ્તુઓની ખરીદી કરતા શીખે છે. જાણે અજાણે સૌ સહકારથી જીવવાનો ગુણ કેળવે છે.
આજના ગુલાબ
બાળકો માં સ્વચ્છતાનો ગુણ વિકસાવવો એ ખુબ જ અઘરી બાબત છે. કારણકે દોડવું,કુદવું ,ધૂળમાં રમવું,પડવું વગેરેની કોઈ વાત કરે કે તરત જ આપણને બાળકો જ દેખાય. બાળકોની આવી સ્વાભાવિક રમીતિયાળ અને તોફાની પ્રવૃતિઓ ન અવરોધાય અને સ્વચ્છતાનો ગુણ વિકસાવવો તે જરૂરી છે. "આજના ગુલાબ " પ્રવૃતિથી અમે તેમ કરવામાં અમે લગભગ સફળ રહ્યા છીએ. રોજ પ્રાર્થના સમયમાં બે મીનીટનો સમય ફાળવી...ધોરણવાર બાળકોને ઉભા કરવામાં આવે છે. જે જૂથને પ્રાથના સંમેલનની કામગીરી ફાળવેલ હોય તે જૂથના બાળકો અન્ય વિધાર્થીઓને તપાસે છે. જેમાં *વાળ ઓળેલા છે કે નહિ?*તેલ નાખેલું છે કે નહિ?*નાખ કાપેલ છે કે નહિ?*યુનિફોર્મ ધોયેલો છે કે નહી?* શરીર પર નો મેલ સાફ કરેલ છે કે નહિ? જેવી બાબતો ધ્યાનમાં રખાય છે. તપાસનાર જૂથ ધોરણવાર એક -એક બાળકનું નામ જાહેર કરે છે. તેને ઢોલકની ત્રણ તાલ - બધાની ત્રણ તાલીનું માન અપાય છે. શિક્ષક્ તે બાળકોના નામ ધોરણવાર શાળાના મુખ્ય ડિસ્પ્લે બોર્ડ પર નોધે છે.આનાથી કેટલક સુખદ પરિણામો અમને મળ્યા છે તેમાં બાળકો સમયસર શાળાએ આવે છે...સ્વચ્છ રહેવાની તંદુરસ્ત હરીફાઈ .... રોજ સ્નાન કરવાની ટેવ..હાથ ધોઈનેજ જમાય તેવી ટેવ...મળ્યા તે ઉપરાંત વાલીઓમાં પણ પોતાના બાળકની સ્વચ્છતા અંગેની જાગૃતિ આવી છે તે વધારાનો ફાયદો.
ખોયા-પાયા
"ખોયા-પાયા" નું હાર્ડબોર્ડનું ખોખું અમે ઓફીસ રૂમની બહાર લગાવેલ છે. જેમાં બાળકોને વર્ગ ખંડ કે મેદાનમાંથી કોઈ વસ્તુ મળશે તો તે ખોયા -પાયમાં મૂકી દેશે. જ્યારે કોઈ બાળકની વસ્તુ ખોવાઈ ગઈ હશે તો પણ તે અન્ય જગ્યાએ શોધવાનો સમય વેડફ્યા વગર ખોયા-પાયામાંથી જ મેળવી લેશે. અહી બાળકો પોતાના સિવાયની બીજાની વસ્તુ પોતાની પાસે ના રખાય તેવી સમજ કેળવશે ..ચોરીની કુટેવ હશે તો દુર થશે ...વધુ પ્રમાણિકતાવાળું વાતાવરણ શાળાને મળશે. અહી વિધાર્થીઓમાં જરૂરી અને બિનજરૂરી વસ્તુઓનો ભેદ સમજાવવો. તેમને સમજાવવું કે ફક્ત જરૂરી વસ્તુઓ જ "ખોયા-પાયા "ના બોક્ષમાં મુકવી
ઉત્સવો
બાળકો તહેવારોની ઉજવણી હમેશા પોતાના ઘરના -શેરી-મહોલ્લાના રસ્તાઓ પર કરવાનું પસંદ કરે છે.પરંતુ જો તહેવારના દિવસે શાળાનું વાતાવરણ તેમના ઘર જેવું બનાવી દઈએ તો?
Posts
