April 30, 2016

સમજ - ના-સમજના ફેર .........


સમજ - ના-સમજના ફેર.........

                  શિક્ષક કેવો હોવો જોઈએ ?? – સમાજમાં ચાલતો અવિરતપણે ચર્ચાતો આ પ્રશ્નનો જવાબ લખવા બેસીએ તો કદાચ દિવસો નીકળી જાય ! પરંતુ પૂર્ણવિરામ ન આવે !! સમાજના ઘડવૈયાની વ્યાખ્યા કરવી સહેલ નથી હોતી ! આજે શિક્ષકના સંપૂર્ણ શિક્ષકત્વ પૈકી સમજણ વિષેની ચર્ચા કરીએ ! બાળકોની સમજ વિશે તો આપણે ચર્ચીએ જ છીએ, શિક્ષકની સમજ કેવી હોય/હોવી જોઈએ તેની પણ થોડી ચર્ચા કરીએ !  કારણ કે શૈક્ષણિક વર્ષ પૂરું નથી થયું ફક્ત બદલાયું છે, અને આપણને બાળકો છોડી જવાના છે તો પછી નવા આવશે એ પણ બાળકો જ છે ને ! એટલે કે કામ તો હંમેશાં બાળકો સાથે જ કર્યે રાખવાનું છે ત્યારે બાળકોની સમજ સાથે આપણી સમજને કેવી રીતે મિલાવીએ કે જેથી દરેક વિષયવસ્તુ બાળકો સરળતાથી સમજે ? કોઇપણ બાબત અંગે જયારે આપણે બાળકોને વર્ગખંડમાં સમજાવીએ છીએ  ત્યારે કેટલાંક બાળકો તે બાબતને સ્પષ્ટતાથી નથી સમજી શકતાં હોતા ! ત્યારે આપણું રિએકશન આવા વાક્યમાં હોય છે – “હું જે કહું છું તે તો આને સમજાતું જ નથી !” પરંતુ એકવાર આ વાક્યને જરા જેટલું જ ફેરવીને બોલીએ કે “હું તેને સમજાવી શકતો નથી!” સમાંતર લાગતાં આ બે વાક્યો વચ્ચેનો ભેદ જમીન અને આસમાન જેટલો છે !! અને તેનાં પરિણામો પણ !! જયારે સંવાદના અંતે તમે કોઈને કહો છો કે તું સમજતો જ નથી ત્યારે – તમારા અને તેના જે તે વિષયના સંવાદનો અંત આવી જાય છે, જાણે કે તમામ રસ્તાઓ બંધ ! પરંતુ તેને બદલે જો આત્મખોજરૂપે તે સમયે એવું વિચારીએ છીએ કે કે મારી વાત તો સાચી છે પણ  હું તને સમજાવી શકતો નથી ત્યારે તે સમજાવવા માટેના વિકલ્પો અને રસ્તાઓ વિષે વિચારવાનો મોકો મળી રહે છે, જેના પરિણામે પ્રયત્ન અને સંવાદ ક્રમિક રહે છે અને સ્વવિકાસની તક મળે છે તે નફામાં !! માટે જ વર્ગખંડોમાં બાળકોને ન સમજાવી શક્યાની આત્મખોજ એ જ આપણને “માં” ના “સ્તર” સુધી લઇ જ જશે ! ચાલો, “માં-સ્તર” બનીએ ! J

અભ્યર્થના સાથે સપનાઓનું વાવેતર !!!


અભ્યર્થના સાથે સપનાઓનું વાવેતર
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ધોરણ-૮ પછી શાળા છોડી હાઈસ્કૂલમાં જતા વિદ્યાર્થીઓના વાલીઓને મળવાનો અને તેમને તેમના બાળકને ભણવામાં આડખીલી ના બનવા માટેની વિનંતી કરવાનો ઉપક્રમ હતો જ !
આ પ્રયાસ પછી ય બધા બાળકો ઓછામાં ઓછો દસ-બાર ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરે તેવું બનતું નહિ, અને તે આઠ વર્ષ સુધી તેની લેવાયેલી કાળજીના સાપેક્ષમાં હતાશ કરી દેનારી બાબત હતી. એક જ્યોત સદા ઝળહળતી રાખવી પડે અને તે છે – માનવમાં વિશ્વાસની ! પ્રયત્ન છોડી દેવાથી કઈ થવાનું નથી !
આથી, આ વખત અભ્યર્થના સમારોહમાં વાલીઓની અને બાળકોની આંખમાં સપનાઓનું વાવેતર કરવાનું નક્કી કર્યું. કોઈક નાનકડા ગામડામાં જ્યાં હજુ કોઈ સરકારી નોકરી ના કરતુ હોય – જે ગામની જૂની પેઢી માટે તો કિશોર અવસ્થાથી છૂટક મજુરી કરવાનું નક્કી થઇ જતું હતું – એ પેઢીને તેમના બાળકોને ભણાવવાથી તેમની જીવન શૈલીમાં કેવો ફેરફાર આવી શકે – એ સમજાવવું જરૂરી હતું.
આપણા ગામના વિદ્યાર્થીઓ જે હાઈસ્કૂલમાં જાય છે, તેના આચાર્યશ્રીને ફોન કરી તેમનો કલાકનો સમય માંગ્યો. બે બાબતો વિષે આપણા વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓને સમજાવવા કહ્યું.
૧. હાઈસ્કૂલમાં એડમીશન માટે કઈ કઈ બાબતો જરૂરી છે, એડમીશન ક્યારથી શરૂ થશે, કયા કયા સરકારી લાભ હાઈસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓને મળે, અને તેના માટે વાલીઓએ કયા ડોક્યુમેન્ટ આપવા પડે !
૨. તે પોતે કયાં શિક્ષણ મેળવ્યું, તેમના કુટુંબની સ્થિતિ અને આર્થિક સ્થિતિ વિષે વિગતે વાત કરો – અને તેમની જેમ હાઈસ્કૂલના આચાર્ય બનવા શું ભણવું પડે ?
તેમને તેમનો સમય ફાળવ્યો – અગાઉથી તેમની સાથે થયેલી ચર્ચા મુજબ વિગતવાર સંવાદ કર્યો. શિક્ષક સહજ સ્વભાવે ગ્રામજનો સમજી શકે તેવી વાર્તાઓ પણ એમને વક્તવ્યમાં વાણી લીધી. વાલીઓને શિક્ષણનું મહત્વ સમજાવવાનો એમના પ્રયાસની સફળતા ગ્રામજનોના મો પરના સ્મિત અને આશાસ્પદ નજરોમાં જોઈ શકાતી હતી.
સૌથી મોટો ફાયદો એ થયો કે તેમને અમારા તમામ વિદ્યાર્થીઓનો એક પરિચય થઇ ગયો. એ જ રીતે અમારા વિદ્યાર્થીઓ જયારે એમના વિદ્યાર્થી બનશે ત્યારે કોઈ પણ મૂંઝવણમાં એમની પાસે સરળતાથી પહોચી જશે !
સંવાદથી સપના વાવવાનો આ પ્રયાસનો ઉપક્રમ દર મહીને/બે મહીને – નજીકમાં આવેલ કોઈ ડોકટર, એન્જીનીઅર, કડિયા, સુથાર, તલાટી જેવા વ્યવસાયિકો સાથે ચાલુ રાખવાનું વિચાર્યું છે.
તમારા સૂચનો આપશો – આ સપનાના વાવેતરમાં !

April 29, 2016

Step sense !!!!


Step sense !!!!
            દરેક વસ્તુ – પરિસ્થિતિમાંથી મજા મેળવી લેવી તેનું જ નામ બાળપણ !! બાળપણનું આ મુખ્ય લક્ષણ છે. હા, ક્યારેક તેમની મજા લેવાની ‘મોજ’માં  ક્યારેક કોઈ નુકશાન થતું હોય છે. પરંતુ તેમાં તેમનો એ નુકશાન કરવાનો ઈરાદો હોતો નથી. જેમ કે પાર્કમાં આપણે શાંતિથી બેઠા હોઈએ એ ત્યારે આપણા હાથ ઘાસના તણખલાને તોડતાં કે ખેંચતા હોઈએ, નજીકના કોઈ છોડની ડાળીની ટોચને મરડી નાખીએ છીએ વગેરે.. આવું ઘણુંય કે જ્યાં આપણી વૃત્તિ ખરેખર નુકશાન પહોંચાડવાની નહિ પરંતુ સમય પસાર કરવાની અભાન રીતે થતી ક્રિયા હોય છે. ત્યારે વાતચીત કે વિચારોમાં તલ્લીન આપણને કલ્પના પણ નથી હોતી કે કોઈ દેડકા ભાઈના પ્રાણ જઈ રહ્યા છે. બાળકોમાં તો આવી તલ્લીનતા ૨૪ * ૩૬૫ દિવસ હોય છે, કેટલીય શિખામણો કે સૂચનો આના પર અસર કર્તા નથી હોતી કારણ કે તલ્લીન બાળકોને તો તે સમયે તેનો ખ્યાલ જ નથી હોતો જે તમે સમજાવવા માગો છો. ફરી ફરીને અજાણતાં જ રમત રમતમાં વસ્તુઓ કે પર્યાવરણને નુકશાન પહોંચાડતો રહે છે, પરિણામે આપણી ફરિયાદ હોય છે કે ગમે તેટલું કહો, બાળકો કહેલું માનતાં જ નથી !!! અને આપણે તેમના પર અશિસ્ત – તોફાની – કહ્યામાં ન હોવા વગેરે લેબલ ચીપકાવી દઈએ છીએ. શાળામાંનું  નવીન મકાન જયારે બે માળનું સીડી વાળું બન્યું ત્યારે સીડીનો પ્રશ્ન એ થયો કે શાળામાં ભણતાં બાળકો પૈકીના મોટાભાગનાં બાળકોનો સીડી ચઢવા ઉતરવા અંગેનો અનુભવ જ જ્યાં કાયમી ન હોય ત્યાં એક સાથે ઘણા બાળકો તેનો ઉપયોગ કરતાં હોય ત્યારે તેનો સેન્સ પૂર્વક ઉપયોગ કરે તે માટે જો બાળકોને સૂચનો કરવા પૂરતાં ન હોતાં , કારણ કે અહીં પણ ઉપરોક્ત તલ્લીનતા વાળો જ નિયમ લાગુ પડે છે, 
 દાદર ચઢ ઉતરમાં સૌથી વધારે ખતરો વળાંકમાં હોય છે ત્યારે બાળકોને સામસામે અથડાતા કેવીરીતે રોકવા ?? આવી બધી મૂંઝવણે અમને આવો રસ્તો સુજાડ્યો, જેમાં પગથીયાને એક પીળા પટ્ટા વડે બે બે ભાગમાં વંહેચી દીધું – UP & DOWN – એટલે એક ગ્રીન અને એક રેડ !!  જેનો ઉપયોગ બાળકો આવન – જાવન માટે કરતાં થાય, સાથે સાથે જેમ જેમ બાળકો પગથિયાં ચડતાં જાય તેમ પગથિયાં પરનું લખેલું ક્રમિક લખાણ વાંચતાં જાય જેથી બાળક વ્યસ્ત રહે [ શું લખવું – કાયમી કે રોજ ભૂંસી શકાય તેવું રાખવું ? –વગેરે નિર્ણયો હજુ અમારા બાળકો અને આપ સૌના સૂચનો બાદ નિર્ણયો લઈશું ] અમારો નવીન ભવન માટે દરેક બાબતોએ સતત એવો જ પ્રયત્ન રહ્યો છે કે જ્યાં જ્યાં આકસ્મિક રીતે બાળકોને નુકશાનીનો ભય છે ત્યાં એવી કોઈ પ્રવૃત્તિઓ જોડી દેવી કે જોખમો નહીવત બને અને જ્યાં જ્યાં બાળકો ધ્વારા નુકશાનીનો ભય હોય ત્યાં પણ બાળકોને વારંવારના સૂચનોને બદલે - આપ સૌની મદદ ધ્વારા ઉભા કરેલ આઈડીયા ધ્વારા નુકશાની અટકાવવી – કારણ ફક્ત એક જ કે સૂચનાઓ ગમે તેટલી કરશો – પરિણામમાં આપણને ફક્ત સુચના આપ્યાનો સંતોષ સિવાય બીજું કઈ જ નહિ મળે!! કેમકે એટલે જ તો તેને બાળક કહેવાય છે – તેની તો દુનિયા જ અલગ છે અને તેમની દુનિયામાં ડાહ્યા કે ડમરા પ્રકારના - દરેક સુચનોની – No eNTRY !!! હા, આપના સૂચનો અમારા માટે આવકાર્ય છે !

ત્યાં સુધી આપ પણ ક્લિક ધ્વારા  શાળા પરિવારની જ ધોરણ – ૩જા માં ભણતી દીકરી પ્રિયંકાને હાથે/માથે ઘડો ભરાવી આ અમારા નવીન ઘરમાં ગૃહપ્રવેશની પળોને માણો !!!

April 18, 2016

યાદોનું અજવાળું !


યાદોનું અજવાળું !

શાળાને નવી ઈમારત મળવાની પહેલી શરત હતી, તેની  જુની  ઈમારતની વિદાય !
ઈમારત રચવામાં સજીવોનો જ ફાળો હોય છે !
           જયારે એ ઈમારતમાં શાળા શરૂ થાય એટલે તો એમાં સજીવારોપણ થાય, જેમ કોઈક શ્લોક બોલી આપણે સોપારીને ગણેશ સમજીએ એમ જ ! અહી, શ્લોકના ગુંજનના બદલે ગુંજ્યા હતા કેટલાય ખડખડાટ હાસ્યો, પહેલીવાર પગ મુકતી વખતના ડુસકા અને નીરવ રાત્રીએ જેમ વરસાદના બુંદો જેમ ટપક ટપક ધ્વની કરે તેવા જરાક અમથું મલકીને શાંત થતા પ્રેમાળ સ્મિત ! જેને અમે સૌએ માતાના ખોળા સમાન ગણી હતી, જેમાં નિર્ભય રીતે અમે સૌ અવનવા માનસિક પ્રવાસે ઉપડ્યા ! ના, જાણે આ સ્થળે અમને સૌને – કેટલીય પેઢીઓને – અવનવા અનુભવો પૂરા પાડ્યા ! અહી, પહેલી પહેલી વાર લખવા શીખાનારે એની દીવાલે દીવાલે એનું નામ ચીતર્યું હતું, આ એ જ દીવાલો હતી જેને ટેકે આડા પડી રહેતા ! બપોરે ક્યાંક એની લાંબીમાં લંબાવી દેતા ! કોઈકવાર આના જ કોઈક પગથીયે ભટકાઈ કોઈક એને માથું ફોડ્યું અને એના માથા સાથે આ માના ખોળાને ય રક્ત રંજીત કર્યો હતો !એને સતત દર વર્ષે સાજ સજાવતા હતા ! કયા બારણા પર કયું ચિત્ર દોરાવીશું એના માટે દિવસો સુધી ઝગડ્યા હોઈશું ! બારીઓની તુલના કરતા – એ બારીના સળિયામાંથી વર્ગમાંથી બહાર નીકળવાના કરતબ કરતા ! દર છ માસે એના છાપરા પર ચઢી એના પરના વ્રુક્ષોના પાંદડા વાળતા –અને માત્ર હું જ અહી સફાઈ કરી શકું એનો વટ પાડતા ! એની દીવાલ પર દોરેલી મોટ્ટી મોટ્ટી માપપટ્ટીથી થી અમારી ઉંચાઈ માપતા, એ કયા પક્ષીના પગ છે, આ કોની ટોપી છે, આ કયા તહેવારનું ચિત્ર છે તેની માથાપચ્ચી કરતા ! જેવી ચિત્ર સ્પર્ધા આવે કે તરત જ એ થીમને અનુરૂપ ચિત્ર મને ક્યાંથી મળશે તેની સામે ગોઠવાઈ જવાની ઉતાવળ કરતા !
                 અહી, ખંડોમાં ગુંજેલા કાવ્યો અને બેન્ચીસને ઢસડતી વખત થતા લીસોટાના અવાજો ! જયારે એ ખંડોમાં ગ્રીન બોર્ડ નહોતા લાગ્યા ત્યારે દીવાલ પર રચાયેલા કાળા પાટિયા પર અડધું પડધુ વાંચવા – આંખોને ઝીણી કરતા અમે ! આ બોર્ડ પર જ અમે શીખ્યા હતા સરવાળા,બાદબાકી,ગુણાકાર અને ભાગાકાર ! આ જ ઈમારત સાક્ષી બની છે જયારે મને ગણિતમાં ઘુસેલા એ.બી.સી.ડી.ના મૂળાક્ષરોથી પરેશાની થયેલી. અહી, જ અમારા મોઢા વિસ્મયમાં પહોળા થઇ જતા, તો સાહેબ સાથે ગુસ્સે  થઇ સાહેબ બાજુ જોવાનું બંધ કરી અમે રીસાયા છીએ એ સમજાવવા માટે એના ચકર ચકર ફરતા પંખા તરફ જોઈ રહેતી અમારી આંખો ! અમારો વિરોધ દર્શાવવા અમે હમણા જ કરેલું આંદોલન – ને એને અવાજ આપવા અમે ચીતરેલી દીવાલો !  છાપરાના કાણામાંથી કોઈકવાર ટપકતું પાણી અને તેમાં કોરી જગ્યાએ ખસી જવાની હોડ લગાવતા, તો વળી તડકો કેટલા વાગ્યે ક્યાં આવે - અને હવે અહી આવશે એટલે રીસેસ પડશે – એનો અંદાજ લગાવતા !
કેટલું બધું રચાયું હતું આ ઈમારતમાં !
જાણે સાત રંગોનું રચાતું મેઘધનુષ અહી, સાત લાખ રંગોથી રચાતું હતું !
આ રંગોનું એક પવિત્ર અજવાળું છે. અને અમે સૌ એ અજવાળાને અમારી આંખોમાં આંજીને નવી ઈમારતમાં જઈશું ! “તમસો માં જ્યોતિર્ગમય” – અમારા પંથ પર વર્ષો સુધી શીખવાના પ્રયત્નોમાંથી ઉતપન્ન થયેલું આ અજવાળું અમારું પથદર્શક બની રહે; એવી ચમક અને અને ઈમારતની વિદાયના નહિ ખરેલા આંસુ સાથે ! – “લવ યું માં”  - તું હમેશા જીવનભર અમારામાં જીવીશ !

જૂની શાળામાં Building ALearning Aid અંતર્ગતના શણગાર પામેલા અમારા વર્ગખંડોના બારણાબારીઓથાંભલાદીવાલોનકશાઓરસ્તોફન-વે આ બધું આપ વિવિધ ભાગમાં ક્લિક કરી જોઈ શકો છો.  

April 15, 2016

मस्ती की पाठशाला - एक अभिगम !!!


मिजाजे मस्ती - 

सौजन्य -: 
मानव संसाधन विकास मंत्रालय  - सर्व शिक्सा अभियान और युनिसेफ 

April 08, 2016

વિશ્વની અર્ધી વસ્તીને.....


વિશ્વની અર્ધી વસ્તીને.....
                 સ્ત્રી અધિકાર, મહિલા સશક્તિકરણ, કન્યા કેળવણી જેવા અનેક શબ્દોને ચરિતાર્થ કરવા એના વિષે વાત કરવા જેવા સહેલ નથી હોતા !  વર્ષોથી ઘર કરી ગયેલા પૂર્વગ્રહો – છોકરીઓના શિક્ષણમાં આડખીલી બને જ છે ! શાળામાં મોકલવાથી માંડી તેમના માટે ભણવા માટેના સાધનોની ઉપલબ્ધિમાં તેમને પ્રાયોરીટી ભાગ્યે જ મળે છે. છોકરીઓ પણ એને સ્વાભાવિક જ ગણે છે.ઘરનું કામ પૂરું કરવું એ શાળાના ગૃહકાર્ય કરતા વધુ મહત્વનું હોય છે. કદાચ કેટલાક સંજોગો અને જે આર્થિક પરિસ્થિતિ તેમની સામે છે, તેમાં ઘરકામમાં હિસ્સેદારી કરવી એ એમની જવાબદારી પણ હોય ! આપણને એ બાબત ખુંચે ત્યારે, જયારે ઘરકામ – તેમના શીખવાના સમયનો પણ ભોગ લઇ લે.
              નવાનદીસર જેવા વિકસતા ગામડામાં આ મુશ્કેલી માત્ર છોકરીઓ પૂરતી રહેવાને બદલે છોકરાઓના શિક્ષણને પણ ભરખી જવાનો પ્રયત્ન કરે છે. બાળક થી કિશોર થવાની યાત્રામાં જ તેમના માથે આર્થિક ઉપાર્જનની જવાબદારીઓ થોપી દેવાય છે.
                      આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં લઇ આ વખતે વિશ્વ મહિલા દિનની ઉજવણીમાં વિદ્યાર્થીઓની માતાઓને શાળામાં આમંત્રણ આપ્યું. તેમની સામે વાત શું મુકવી ? તમારા બાળકોને નિયમિત શાળામાં મોકલો ! – એ કહેવાનો અર્થ એમને સ્પર્શે ક્યારે ? એમની આંખમાં એમના બાળકોના ભવિષ્યના સ્વપ્ન કેવી રીતે આંજવા ?
          અગાઉના શનિવારે શાળા પુસ્તકાલયમાંથી સ્ત્રીઓ વિશેના પુસ્તકો અલગ તારવી વાંચવા આપ્યા. તેમાંથી તેમની મમ્મીઓ સમજી શકે એવી ભાષામાં એ પુસ્તકની વાત નોધી લાવવા કહ્યું. વાંચી કદાચ બધાએ હશે, પણ ત્રણેક છોકરીઓએ સરસ સમરી લખી હતી. તેમણે બધા સામે એ વાંચી. એમાંય “થેંક યુ મમ્મી” માંથી જય વસાવડા થી માંડી અમિતાભ બચ્ચનના જીવન ઘડતરમાં તેમની માતાઓની ભૂમિકા વિષે દિવ્યા વાંચતી હતી ત્યારે આવેલ માતાઓની આંખોની ચમકમાં અમને ગામનું ભવિષ્ય ચમકતું દેખાતું !
ચાલો, પ્રયાસ તો કરીએ આ વિશ્વની અર્ધી વસ્તીને સહારે એક બહેતર સમાજની રચના માટેનો !

April 01, 2016

ઉત્તમ અને આગોતરું આયોજન શું ન કરી શકે ????



ઉત્તમ અને આગોતરું આયોજન શું કરી શકે ????

                     ધુવ ભટ્ટની નવલકથા  ‘તિમિરપંથી’ માં તેઓ લખે છે કે – તમસના માર્ગેને  અજવાળનારા તિમિર પંથીઓ પણ ચોરીએ નીકળે તે પહેલાં - કેટલું, કેવું અને કેવી રીતે કામ કરવાનું છે, તે નક્કી કરે છે. તેમાંથી શું મળશે તે વાત કોઈ જ કરતું નથી !! ગણતરી મુજબ માલ ન પણ મળે !
                 આગોતરા આયોજનનું મહત્વ દર્શાવતી ધ્રુવ દાદાની આ વાત આપણા શૈક્ષણિક પોજેક્ટ અને શૈક્ષણિક પ્રવૃતિઓ માટે એટલી જ અસરકારક રીતે લાગુ પડે છે, જેટલી તિમિર પંથીઓ માટે !  દરેક પ્રોજેક્ટ/પ્રવૃત્તિ ના આયોજન માટે પૂરતો સમય ફાળવવો જરૂરી છે. આયોજન માટેનો સમય એ “ગોલ્ડન” પીરીયડ” છે ! આ સોનેરી સમયનો ઉપયોગ સુચારુ ઉપયોગ કરનાર  પોજેક્ટકર્તાને પરિણામ પણ સોનેરી મળી રહે છે, વર્ગખંડોમાંની શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ કે ઉજવણીઓ માટે કોઈ અલગ નિયમો નથી હોતા,  આ જ નિયમો લાગુ પડતાં હોય છે કે જેવું સુચારુ- આગોતરું આયોજન તેવું મહેનતનું પરિણામ અને કહીએ તો બાળકોમાં જે તે પ્રવૃત્તિનો આનંદ અને અસરકારકતા વધારો, અને કાનમાં કહું તો પૃથ્વીનો છેડો ઘર એમ આપણો છેલ્લામાં છેલ્લો ધ્યેય તો આ જ છે ને !!! કે--

- બાળક આનંદમય પણ હોય અને, શિક્ષણમય પણ હોય !!!


March 19, 2016

આનંદથી ઉજવીએ ઉજવણીઓને !!!


નંથી ઉજવીએ ઉજવણીઓને !!!

                             ઉજવણીઓ આનંદની પળોને યાદગાર બનાવવા માટે હોય છે. આપણા વિશેષ પળ કે પછી વિશેષ દિન અથવા તો કહીએ તો  વિશેષ તિથી – જે આપણને ફાયદો કે આનંદ કરાવી ગઈ હોય તે પળ –ને આપણે વર્ષો વર્ષ યાદ કરીએ છીએ, અને તેની નાની સરખી ઉજવણી પણ ઘરમાં કે પછી સગાવ્હાલાં સાથે કરતાં જ હોઈએ છીએ. આવી જ રીતે સમાજ માટે થયેલ મોટા ઉમદા કાર્ય થયાની પળ અથવા તો તે ઉમદા  કાર્ય કરનારની જન્મતિથી કે પુણ્યતિથિના દિનને સમાજ તેની યાદમાં સામુહિક ઉજવણીઓ કરતો હોય છે. આ ઉજવણી ધ્વારા સમાજ જે તે વ્યક્તિ અથવા તો તે પળનો આભાર માને છે. શાળા એ સમાજનું બાળપણ છે ! એક એવું સ્થળ કે જ્યાં ભવિષ્યના સમાજ માટે આજે મહેનત થઇ રહી છે, ત્યારે સમાજ માટે ભૂતકાળમાં કંઇક વિશેષ કરી જનારની યાદમાં વર્તમાનમાં શાળા કક્ષાએ ઉજવણી કરી આપણે ખરેખર ભવિષ્યમાં સમાજ બનનાર એ બાળકોને સાચે જ  તેવા બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી રહ્યા છીએ. મિત્રો, દિનવિશેષ અથવા તો વ્યક્તિ વિશેષની ઉજવણી એ ખરેખર આમ જોઈએ તો અભ્યાસક્રમનો જ એકભાગ છે. તેને અલગથી જોવાની જરૂર નથી, જરૂરીયાત તો ફક્ત એટલી જ છે કે પરિપત્રોમાં આપણને સૂચવેલ ઉજવણીઓમાં આપણા અભ્યાસક્રમને કેવી રીતે મદદરૂપ બને છે, ઉજવણીઓને બાળકો સાથે એવી રીતે જોડી દઈએ કે સૂચવેલ પરિપત્ર - સુઝ- WELL પરિપત્ર બની જાય !!! સૂચવવામાં આવતી ઉજવણીઓ અને પછી જ અનુભવાશે કે ખરેખર તો, શાળા પટાંગણ પરિપત્રો દર્શિત કરવી પડતી વિવિધ ઉત્સવોની ઉજવણીઓ એ તો ખરેખર અભ્યાસક્રમનો મહાવરો જ છે !!! અને તેને આનંદથી અને આયોજનથી ઉજવીશું તો જ તેમાંથી બાળકોને આનંદ અને આપણા  અભ્યાસક્રમને ખરા અર્થમાં મહાવરો મળી રહેશે !!! આ જ ઉદેશ્યથી આ વખત વાંચન સપ્તાહનો પરિપત્ર બાળકોને હવાલે કર્યો, પરિપત્રની ભાષામાં બાળકોને જ્યાં જ્યાં મુંઝવણ થઇ ત્યાં તેનું સરળીકરણ કર્યું. પ્રાર્થના સંમેલન દરમ્યાન ઉજવણી કરવાની હોઈ ઉજવણીની જવાબદારી/કામગીરી તે ગૃપે ઉઠાવી. ક્યા-ક્યા અને કેટલા ફોરમેટ જોઇશે ? – ગ્રુપ કન્વિનર શિક્ષકને ગૃપ લીડર અલદિપે યાદી આપી – વિવિધ સ્પર્ધાઓની આગલા દિવસે જાહેરાત કરવાથી માંડી – દરેક વર્ગખંડ સ્પર્ધા માટેના ફોરમેટ વર્ગશિક્ષકને આપી પરત લઇ બાળકોને ગુણાંક પ્રમાણે નંબર આપવા – કઈ સ્પર્ધા માટે  શિક્ષકોમાંથી કોની નિર્ણાયક તરીકે નિમણુંક કરવી વગેરે. તમામ મેનેજમેન્ટની જવાબદારીઓ બાળકોએ ઉપાડી -  સમગ્ર સપ્તાહને અંતે આ વિદ્યાર્થીઓ ઇવેન્ટ મેનેજમેન્ટ શીખ્યા,ચોકસાઈનો ગુણ કેળવાયો સાથે જવાબદારી ઉપાડવાનું વલણ પણ ! 
વાંચન સપ્તાહની ઉજવણી અંગેના પરિપત્રનું બાળકો સમક્ષ વાંચન કરતી મનીષા !!




પુસ્તક ઇસ્યુ રજીસ્ટરને આધારે નિયમિત વાંચક શિક્ષક અને નિયમિત વાંચક  વિદ્યાર્થી નો નિર્ણય કરતી ઉજવણી ટીમ !!!
સમાચારપત્ર વાંચનની તૈયારીઓ !!!





અમારાં વાંચન કૌશલ્યના મહારથીઓ - જેઓ સ્પર્ધામાં અગ્રેસર રહ્યા છે !!!

March 15, 2016

ચાલો, બાળમેળાને માણીએ !!


વાંચવું, વિચારવું, આયોજવું, માણવું, આલેખવું  = બાળમેળો
બાળમેળા દરમ્યાન એક મિનીટ સ્ટોરમાંની એક રમતનું દ્રશ્ય ...
આયોજન કરતા પંદર દિવસ વહેલી મોર્નિંગ થઇ ગયેલી શાળા ! – અને એમાં ય પ્રથમ દિવસ બાળમેળો !
                                       જે દિવસ ઈ – સંદેશો મળ્યો એ જ દિવસ સાંજે સાતેય જૂથના લીડર અને વાઈસ લીડરની મીટીંગ બોલાવી. બ્લોગની જૂની પોસ્ટ અને વિદ્યાર્થીઓની સ્મરણશક્તિથી ગયા વર્ષે બાળમેળામાં શું-શું કર્યું હતું એની વિગતે ચર્ચા થઇ. કેટલાક ગયા વર્ષના આયોજનને ફરી - એ જ હુબહુ- અમલમાં મુકવાના હિમાયતી હતા. તો કેટલાક “આ વખત કૈક જુદું કરીએ” ના મૂડમાં !  રકઝક ચાલી. દરેકને પોતાનો સ્ટોલ દેખાવા લાગ્યો હતો – કે અમારું ગ્રુપ આ સ્ટોલ હેન્ડલ કરશે.
   આ તો આયોજનમાં સ્વાર્થ ભળ્યો... એટલે મીટીંગ અંતે માત્ર શું કરવું છે તેની યાદી બનાવવાનું જ ઠરાવ્યું. પહેલા કઈ કઈ પ્રવૃતિઓ કરી શકાય તેની જ યાદી બનાવો ! તે કયું ગ્રુપ કરશે તે એની ચિંતા કર્યા વગર માત્ર લખજો કે તમને ખુબ મજા આવે એવી પ્રવૃતિઓ કઈ છે – બસ તેને જ આપણે સાત જૂથના ટાઈટલમાં વહેંચી લઈશું.  “સો દોસ્તો, ફિકર નોટ” પ્રવૃતિઓનું લીસ્ટ આવ્યું ઘણી ખરી પ્રવૃતિઓ તો બધાનામાં કોમન હતું – પણ – હેર સ્ટાઈલ- મહેંદી- પિચ્ચર- પલક ઝબક – એવા નવા તિખારા ભળ્યા ! પ્રવૃતિઓ પસંદ થઇ તેમણે જ ફરી પાછી સોપી કે હવે આ માટે કઈ વસ્તુ બજારમાંથી – કઈ શાળામાંથી – કઈ ગામમાંથી લાવવી પડશે તેની યાદી આપો.
  બંને પ્રકારની યાદી પછી. સાતેય જૂથને જુદા જુદા  નામ અમે આપ્યા !

 ભાષાના નવા શબ્દો આપવા માટેનો આ એક રસ્તો છે – દરેક વખત તેમની સામે નવા શબ્દો-શીર્ષકો મુકવા ! હવે તેમણે યાદીમાં આપેલ પ્રવૃતિઓને તેમના જૂથની નીચે મુકવામાં અમે તેમને મદદ કરી.  આવા, આયોજન પછી શરૂ થઇ બાળમેળાની મસ્તી –  જઈએ મસ્ત મેળાની મુલાકાતે - - click on >>>  બાળમેળો
મલ્ટીપ્લેક્ષની મજા માણતાં બાળકો !!! 

એક મીનીટમાં - સ્ટોરનું એક દ્રશ્ય !!!
શણગાર શોભન સ્ટોર ધ્વારા દરેક બાળકને સજાવવાનો એક પ્રયત્ન !!!





સિંહ અને સસલું વાર્તાને ભજવતાં બાળકો - વાર્તા રે વાર્તાનું એક દ્રશ્ય


કાગળ - કાતરની કરામત સ્ટોર !! 
કૌશલ્યોને કાંઠે સ્ટોરનું એક દ્રશ્ય !!!!







March 01, 2016

“ફેસિલિટર-સ્કીલ” એ સફળતા માટે અનિવાર્યતા !!!


માર્ગદર્શક તરીકે સારા હો ન હો– ઉત્તમ “ફેસિલિટર-સ્કીલ” એ સફળતા માટે અનિવાર્યતા !!!


                           વ્યવસાય કોઇપણ હશે, તેનું ચાલવું ના ચાલવું અથવા તો ઓછું ચાલવું આ તમામનો આધાર તમે તમારી સર્વિસને કેવી રીતે અને કેટલી સરળતાથી ડીલિવર કરી શકો છો, તેના પર રહેલો છે.  ક્ષેત્ર કોઈ પણ હોય પરંતુ  જો તમારી તે ક્ષેત્રમાં માસ્ટરી નહિ હોય અથવા તો તે માટે શીખતાં રહેવાનું  વલણ નહિ હોય તો આપ વ્યવસાયમાં સફળ નહિ થઇ શકો ! હવે જમાનો બદલાયો છે, ઓછા ખર્ચની સાથે સાથે સરળતાપૂર્વક - ઓછી મહેનતે વસ્તુ ક્યાંથી ખરીદી શકાશે તે ગ્રાહકોની પ્રથમ પસંદગી બની છે. એટલે કે સર્વિસ આપવાની હોય કે લેવાની હોય, જટિલ પ્રક્રિયાનું સરળીકરણ એ જ સફળતા માટેનો પર્યાય બની ચુકી છે. અને તેનું જ ઉદાહરણ છે - ઓનલાઈન ખરીદીમાં પોતાનો એક્કો જમાવતી કંપનીઓ ! આ જ બાબત શૈક્ષણિક પ્રક્રિયાના અનુસંધાને પણ બાકાત કેવી રીતે રહી શકે. બાળકો સરળતાપૂર્વક શીખે એ જ આપણો ‘ટાર્ગેટ’ હોય તો પછી બધું જ આપણે જાતે શીખવીએ  એવું ફરજીયાત નથી. બની શકે છે કે દરેક કામમાં આપણી માસ્ટરી ન હોય, પણ તે મુદ્દા કે એકમને કોણ ઉત્તમ ન્યાય આપી શકશે તે માટેનો નિર્ણય કરવાની કુનેહ એક પ્રકારની વ્યવસાયિક યોગ્યતા જ છે. દરેક મુદ્દે/એકમે આપણે બાળકોના ઉત્તમ માર્ગદર્શક તરીકેની ક્ષમતા આપણી પાસે હોય-ન હોય, પરંતુ આપણે પોતે જે એકમોમાં સારા/સરળ માર્ગદર્શક તરીકે un-ફીટ સાબિત થઇ શકીએ છીએ તેવી પરિસ્થિતિમાં તો આપણે બાળકો માટે એક સારા  ઉત્તમ ફેસીલીટર બનવું  જ રહ્યું. કારણ કે સ્માર્ટ વર્ક માટેનો આ પહેલો નિયમ છે!  ફોટામાં દ્રશ્યમાન બાળકો માટે ગામનો ઈતિહાસ એકમના ઉત્તમ માર્ગદર્શક તરીકે ગામના જ વડીલથી વધુ સારા શિક્ષક કોણ હોઈ શકે ???