July 19, 2016

ગુરુપૂર્ણિમાની સત્યાર્થ ઉજવણી ???


ગુરુપૂર્ણિમાની સત્યાર્થ ઉજવણી ???

 બાળકો ત્યારે ખૂબ જ અચરજ પામે છે, જયારે શિક્ષક તેઓને દૂરની વસ્તુ બાયનોકયુલર ધ્વારા ખૂબ જ નજીક  બતાવે છે. એ વાતમાં નવાઈ નથી કે બાળક શિક્ષકને સર્વોપરી ગણતો હોય છે, પોતાના વાલીનું કહ્યું ન કરનાર બાળક પોતાના શિક્ષકના કહેવાથી ન ગમતું કામ પણ  હોંશે-હોંશે કરી બતાવે છે. એ જ બતાવે છે કે આપણે જેમ આપણા આદર્શ[ગુરૂ]ની સામાન્ય સૂચનાને પણ જેમ હૂકમ માની અનુસરીએ છીએ, તેમ બાળક પણ આપણે કરેલી વાતને ગાળવા માટેની કોઈપણ જાતની ગરણી વિના મગજમાં ઉતારી દેતાં હોય છે. તે બાળકની મોટા થયા પછીની દરેક વિષય પરની માન્યતાઓ ઉપર તેના શિક્ષકનો પ્રભાવ રહેશે જ. આમ ભવિષ્યમાં તે પોતાના શિક્ષકના પ્રભાવ વાળો જ નાગરિક બનશે તે ચોક્કસ છે. આનાથી એક વાત તો સાબિત થાય છે કે ભવિષ્યનો સમાજ - વર્તમાનમાં કાર્યરત શિક્ષકોના પ્રભાવ વાળો જ નિર્માણ પામે છે.”  મિત્રો, બાળકો પણ સમાજનું અથવા તો એમ કહીએ કે પોતાની સાથે બનતી દરેક ઘટનાઓ/બાબતોને સમજવા માટે શિક્ષકરૂપી બાયનોકયુલરનો ઉપયોગ કરતો હોય છે, કારણ કે તેનું માનવું હોય છે કે મારા શિક્ષક જ દીર્ઘ દ્રષ્ટા અને સત્ય-દ્રષ્ટા છે.  આપણા સૌ પરનો બાળકનો આવો વિશ્વાસ અકારણ જ હોય છે. હવે આપણે આપણા કર્યો વડે જ સાબિત કરવું રહ્યું કે બાળકે આપણા પર મૂકેલ વિશ્વાસ તથા વર્તમાન સમાજે  “ ભવિષ્યના સુ-સમાજ નિર્માણ ” માટે આપણા ઉપર મુકેલ વિશ્વાસ - આ બંને [બાળકનો અને વર્તમાન સમાજનો] આપણા પરનો વિશ્વાસ એ અંધવિશ્વાસ નથી.  
 

July 01, 2016

Will you be my friend?


Will you be my friend?


                        મિત્રો, નવીન શૈક્ષણિક વર્ષની શરૂઆત થઇ ગઈ છે ! સમગ્ર શાળાઓના તમામ વર્ગખંડો નવા બાળમિત્રો સાથે સજ્જ થઇ ગયા હશે, ત્યારે હવે શાળાના નવા મહેમાનો કહી શકાય તેવા ધોરણ પહેલાના એ બાળકો કે જેમને આપણે નામાંકન માટેના સર્વે સમયે શાળા તરફથી ફ્રેન્ડ રિકવેસ્ટ આપી આવ્યા હતા, તે સૌએ પણ વાલીસ્લીપ પર વાલીની સહી ધ્વારા આપણી ફ્રેન્ડશીપને કન્ફોર્મ કરી ફેસ ટૂ ફેસ આવી ગયા હશે. હજુ આવા બાળકો માટે શાળાનું પર્યાવરણ અજાણ્યું અને અરુચતું હશે. ભૂતકાળમાં તેના મોટા ભાઈ બહેનના વાલી સંપર્ક સમયે પોતાની કાલી ભાષામાં ષાએબ આયાકહી આપણું સ્વાગત કરતું આ રમકડું આજે શાળામાં આવતાંની સાથે કાંતો ગભરાતું અથવા તો શરમાતું હશે, આપણા પર પૂરો ભરોશો નહિ આવે ત્યાં સુધી આપણી ફ્રેન્ડશીપનો સ્વીકાર કરનાર આ મિત્રો આપણા એવા જ મિત્રો બની રહેશે જેવા કેટલાંક આપણી ફેસબુક ફ્રેન્ડના લિસ્ટમાં હોય છે, કહેવાય તો મિત્ર પણ આદાનપ્રદાન કઈ જ નહિ !!! મિત્રો, દરેક ફ્રેન્ડશીપ એવી હોય છે કે दो कदम वो बढे, तो ही दो कदम हम बढे !! પરંતુ  બાળક અને શિક્ષક વચ્ચેની ફ્રેન્ડશીપની એવી છે કે બાળકના ફ્રેન્ડલીસ્ટમાંના ક્લોઝ ફ્રેન્ડમાં સ્થાન મેળવવા માટે શિક્ષક તરીકે આપણે જ પ્રયત્ન કરવો રહ્યો. અને તે એટલા માટે ફરજીયાત છે કે જો આપણે બાળકના ફ્રેન્ડલીસ્ટમાંના ક્લોઝ ફ્રેન્ડમાં સ્થાન નહિ મેળવી શકીએ તો આપણી વર્ગખંડની મહેનતનું ભજિયું એ નહિ ઉપજે !!! કારણ કે સાયકોલોજી થી માંડી ફિલોસોફી સુધીના તમામ વિદોએ સાબિત કર્યું છે કે, એક વ્યક્તિની લાગણીઓ/ સરળ સમજ સાથેની માહિતી બીજી વ્યક્તિ સુધી સૌથી ઝડપી રીતે અને સંપૂર્ણપણે અને જે તે ફોરમેટમાં જ વહન કરતો પદાર્થ તે મિત્રતાછે !!  અને પરિણામે.......... અમે દર વખતે કહીએ છીએ તેમ જો આપણે બાળકના મિત્ર નહિ હોઈશું તો અથાક મહેનત છતાં પરિણામ એવું મળશે કે જાણે વર્ગખંડમાં મહેનત નહિ પણ મજુરી કરતાં હોઈએ !! આપણા બાળક સાથેના વર્તન પર જ બધો આધાર છે કે તે આપણને Close Friend બનાવે છે કે પછી “Friendship ને CLOSE કરી દે છે !!! માટે ચાલો સત્રની શરૂઆતથી જ લાગી જઈએ બાળકના ક્લોઝ ફ્રેન્ડ બનવા !!!

June 27, 2016

याद करके आगे बढे – સ્મૃતિધારા !!!


याद करके आगे बढे સ્મૃતિધારા

કહેવાય છે કે શીખેલું ભૂલાઈ જવાય પછી બાકીનું જે યાદ રહે તેનું નામ શિક્ષણ
                      પરંતુ આ વાત શિક્ષણ પ્રક્રિયાના અંતની હોઈ શકે છે, કારણ કે નિરંતર ચાલુ ચાલતી શિક્ષણ પ્રક્રિયામાં ભૂલવાની ક્રિયા બાધક બને છે કારણ કે તે સળંગ પ્રક્રિયા છે !! પહેલું વર્ષ એ દ્વિતીય વર્ષનો પાયો છે અને દ્વિતીય એ તૃતીય વર્ષનો ! બાળકોને ચીર સ્થાયી શિક્ષણ આપવાનો આપણા સૌનો સદાય પ્રયત્ન રહેલો હોય છે,પરંતુ વિવિધ કારણોસર બાળકો શીખેલું વેકેશન દરમ્યાનમાં વિસરી જાય છે. પરિણામે પાઠ્યક્રમમાંની ક્રમિકતા મુજબ જો કાચા પાયા ઉપર જ ઈમારત ચણવાનું શરુ કરી દઈએ અથવા કહીએ તો આગળના ચણેલા થરની લાઈન લેન્થ વ્યવસ્થિત કર્યા વિના જ તેના ઉપર દિવાલ માટેના આગળના થર ચણવા લાગી પડે તો તે કડીયાની કુશળતા  અને દીવાલની મજબૂતાઈની  વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્નાર્થ તો ઉઠે જ  ! સાથે સાથે ચાલુ વર્ષની આપણી મહેનતનું પરિણામ પણ અપેક્ષા મુજબ નું  ન મળે તે પણ સ્વાભાવિક છે ! આવા બધાનો ઉપાય મળ્યો સ્મૃતિધારા કાર્યક્રમ વડે !  આપણા વર્ગના બાળકો અગાઉના ધોરણના અભ્યાસક્રમમાં કેટલા અંતરે છે તે જાણવા માટેનો પ્રયત્ન અને ત્યારબાદ દુર રહી ગયેલ બાળકો માટે ૧૦ દિવસ સુધી મહાવરો, જેમાં જે બાળકો જે જે મુદ્દાઓ ભૂલી ગયા હોય તેઓને ફરીથી યાદ કરાવી અભ્યાસક્રમની મેઈન સ્ટ્રીમમાં જોડવા અને જે બાળકોને હજુ યાદ છે તેઓને પુનરાવર્ત કરાવી તેમના પાયાની મજબૂતાઈ વધારવાનો ઉત્સવ ! શાળા કક્ષાએ ઉજવાયેલ સ્મૃતિધારા માં એક સબળ પાસું એ પણ જોવા મળ્યું કે નવીન વર્ષની શરૂઆત અગાઉના વર્ષના જ્ઞાનના અનુસંધાનથી શરુ કરવામાં આવે છે ત્યારે બાળકની  બોડી લેન્ગવેજ કહેતી હોય છે કે અરે ! આ તો મને આવડે જ છે  અથવા તો આ તો સહેલું છે !! અને જયારે બાળકના મનમાં કોઇપણ અભ્યાસ બાબતમાં મને આવડે છે અથવા આ તો સહેલું જ છેએવું અનુભવે છે ત્યારે તેનામાં આત્મવિશ્વાસ ભરાય છે. જે આગામી વર્ષ માટે બાળકમાં ઉદ્દીપક નું કામ કરે છે. વર્ષની શરૂઆત આવા સબળ આત્મવિશ્વાસ સાથે થાય ત્યારે અ-સફળતાનો કોઈ અવકાશ હોતો જ નથી !
આમ જો સ્મૃતિધારાને એક વાક્યમાં વર્ણવું હોય તો કહી શકાય કે याद कर के आगे बढे

June 25, 2016

આપણા વિદ્યાર્થીઓ માટે ! – www.inshodh.org


આપણા વિદ્યાર્થીઓ માટે ! – www.inshodh.org

www.inshodh.org 
               રાજ્યભરના શિક્ષકો પોતાના વિદ્યાર્થીઓ માટે પ્રયત્ન કરે છે. રાજ્યના વિસ્તાર મુજબ, વિદ્યાર્થીઓની સામાજિક, આર્થિક સ્થિતિ અનુસાર દરેક શાળાને જુદી જુદી સમસ્યાઓ હોય છે. તેના ઉકેલ માટે કરેલા પ્રયત્નોને એક સુત્રે બાંધી રાખવા – IIAM માં એજ્યુકેશન ઇનોવેશન બેંક બની ! જે હવે આપણા બધા માટે ઉપલબ્ધ છે. www.inshodh.org ની મુલાકાત લેતા જ તેમાં શિક્ષકોને પડેલી અડચણ અને તે માટે તેમણે કરેલા પ્રયત્નોની માહિતી મળશે. ક્યાંક એ બધું વાંચતા વાંચતા જ આપણા મનમાં ઉગશે કે “આ પ્રવૃત્તિ/પ્રયોગ મારી શાળામાં પણ કરવા જેવો છે !” ક્યારેક તેના આધારે તમને તમારી કોઈક સમસ્યાનો ઉકેલ પણ મળી જાય ! –
ઈન્ટરનેટથી કનેક્ટ થવાનો આ મોકો ચૂકવા જેવો નથી ! 
તમે પણ આપણી મસ્તી કી પાઠશાલાનાં બાળકોએ IIM ક્રિએટીવીટી વર્કશોપમાં ભાગ લીધો હતો તે પળોને નીચેની લીંક ધ્વારા માણી શકો છો !!!

June 10, 2016

નવા ભવનનો પહેલો પ્રવેશોત્સવ !


નવા ભવનનો પહેલો પ્રવેશોત્સવ !

અજબ રોમાંચક સમયગાળો હોય છે, વેકેશનમાં ઘરમાં ગોઠવાઈ ગયેલી જીંદગી હવે બીજા ઘરને શણગારવા થનગનતી હોય ત્યારે...
નવા મકાનમાં શાળાની વસ્તુઓ પહોચે એ પહેલા “ઘડો” મૂકી અમારા સૌનામાં શિક્ષણનું પાણી ક્યારેય ના ખૂટે તેવી કામના તો વેકેશન પૂર્વે જ કરી હતી. હજુ વર્ગખંડોમાં સજીવારોપણ થવાનું બાકી હતું. શાંતિલાલ અને શાંતાબેનના હસ્તે શાળામાં બાળકોની ધમાચકડી વચ્ચે શિક્ષણની શાંતિ વહેતી રહે એટલે શ્રદ્ધાનુસાર “સત્ય નારાયણની કથા” પણ કરાઈ. કેટલાકે કથા સાંભળી, કેટલાક બીજે દિવસ શાળાના ઈમારતનું “વિધિ-સર” લોકાર્પણ અને પ્રવેશોત્સવની ઉજવણી માટેની તૈયારી કરી રહ્યા હતા– તો કેટલાકની નજર કથાના પ્રસાદ પર રહી.
            જૂની ઈમારતમાં પ્રવેશોત્સવ સાંજના સમયે જ આવતો એટલે વૃક્ષોના છાંયડે ઉજવણી થઇ જતી. આ વખત સમય બદલાયો અને ઈમારતની લોબીમાં પણ સ્ટેજ મળવું અશક્ય લાગ્યું. બાળ રંગમંચની સામે નવ વાગતામાં ધખી જતા સૂરજદાદા ! – ઉપાય – મંડપ !
          ગામમાં નગીનભાઈને મંડપનું કહ્યું અને શાળામાં પહેલીવાર મંડપ બંધાયો – પ્રેક્ટીસ દરમ્યાન શાળાના પાડોશી – નટુભાઈ બેન્ડવાળા આવ્યા- તેમણે પૂછ્યું તો કહ્યું કે “પ્રવેશોત્સવ અને લોકાર્પણ કાર્યક્રમ બંને છે. !” તેમણે  અમારો ઉત્સાહ જોઈ તેમના બેન્ડની આખી સાઉન્ડ સીસ્ટમ જમાવી દીધી –
          ટીમ નવાનદીસર તો સંસાધનો વિના – પરિણામની ચિંતા કર્યા વિના ૧૦૦% મુકવા ટેવાયેલી – એમાં આવો ઢાળ મળે – સ્થાનિક ધારાસભ્ય, જીલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારી, તાલુકા પ્રમુખ શ્રી, જીલ્લા પંચાયત સદસ્ય શ્રી, બી.આર.સી.કૉ.શ્રી, જુના નદીસરના આગેવાનો – અને મોટી સંખ્યામાં આવેલા ગ્રામજનો – ભરચક મેદાન – અને ત્રણ દિવસથી સવાર થી સાંજના ત્રણ-ચાર વાગ્યા સુધી કરેલી કવાયત – રંગ જામે જ !
           કાર્યક્રમના બીજા દિવસે ગામમાં નટુભાઈ અને નગીનભાઈ બંનેને ભાડું આપવા ગયા – તો એમના જવાબોથી અમારી રગોમાં નવી ચેતના ભરાઈ – “અરે, સાહેબ આ અમે ગોમવારાથી બીજું તો કઈ નેહાર હારું કરાતું નથી.. તો આટલું કરવા મલ્યું – એ બહુ સે !”
-ગામ જોડાયાના આનંદ સાથે આપ પણ તસવીરોથી જોડાઓ તેવી અપીલ !
मनुष्य तू बड़ा महान है .... કાર્યક્રમની શરૂઆત !!!

દીપ પ્રાગટ્ય ......

મનિષા મહેરા [ધોરણ-7 ] - કાર્યક્રમ સંચાલક 

बेटी बचाओ, बेटी पढ़ाओ - અભિનય ગીત વડે સંદેશ પાઠવતી અમારી દિકરીઓ 


વિડીયો- बेटी बचाओ, बेटी पढ़ाओ
આંગણવાડી નાં બાળકોનું સ્વાગત અને ફળની ટોપલી અર્પણવિધિ !!
ધોરણ પહેલાનાં બાળકોનું સ્વાગત અને પ્રવેશ પ્રક્રિયાનો ઉત્સવ !!! 
बेटी बचाओ, बेटी पढ़ाओ - વક્તુત્વ આપતો અમારો જયપાલ 
જયપાલના વક્તુત્વ થી પ્રભાવિત થયેલ મહેમાનો પોતાને વિડીયોગ્રાફી કરતાં ન રોકી શક્યા. નીચેના વિડીયો વડે આપ પણ જયપાલને માણી શકો છો. 

 યોગ.... 
વંદે માતરમ્ - બાળકોએ ભજવેલ આ ગીતથી આપ પણ તાળી પાડતાં પોતાને નહિ રોકી શકો , નીચેના વિડીયો ધ્વારા આપ અમારાં આ બાળકોને માણી શકો છો !!! 



તેજસ્વી તારલાઓનું સમ્માન...



માનનીય ધારાસભ્યશ્રી જેઠાભાઈ ભરવાડ ના હસ્તે નવીન શાળા ભવનનું લોકાર્પણ 
પ્રજ્ઞા વર્ગને સમજતાં ધારાસભ્યશ્રી
અત્રેની શાળાના બાળકોને સુવિધા સભરનું નવીન શાળા ભવન આપવા બદલ ધારાસભ્યશ્રી મારફતે મુખ્યમંત્રીશ્રી ગુજરાતને આભાર-પત્ર મોકલાવતાં SMC નવાનદીસર નાં અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ !!!  
ગ્રામજનોને સંબોધતાં ચૌધરીમેડમશ્રી [ જીલ્લા પ્રાથમિક શિક્ષણાધિકારીશ્રી, પંચમહાલ]
સંબોધન કરતાં મુખ્ય મહેમાન ધારાસભ્યશ્રી જેઠાભાઈ ભરવાડ 
આભારવિધિ......
વિકસિશું , વિસ્તરીશું.... જ્યાં સુધી શાળા જેવો બદલાવ ગામ સુધી ન પહોંચે  ... પ્રયત્નો. અમે છોડીશું નહિ ! નીચે વિડીયો ધ્વારા સાંભળી શકશો 


મગ્ર પ્રવેશોત્સવ કાર્યક્રમને આ વિડીયો ધ્વારા જોઈ શકશો 

આ ઉપરાંત અમારા ગત વર્ષોના ઉત્સવો નિહાળો ... “ પ્રવેશોત્સવ ”

June 01, 2016

અન-ઔપચારિક પ્રોફાઈલ !!


U અન-ઔપચારિક પ્રોફાઈલ કેવીરીતે બનાવી શકીએ ?


મિત્રો, ૬ જૂનથી શરુ થનાર નવીન શૈક્ષણિક સત્રની શુભેચ્છા !

                                 હવે તો દરેક શાળામાં નવીન શૈક્ષણિક સત્રની શરૂઆત શાળાના નવા મહેમાનોને આમંત્રિત કરી પ્રવેશ આપવાના ઉત્સવથી જ થાય છે. ધોરણ એકમાં પ્રવેશ મેળવનાર આ આપણા બાળકોમાં કેટલાક બાળકો એવા હશે કે જે ઘણા સમયથી પોતાનાં મોટા ભાઈબહેન સાથે શાળામાં આવવાની જીદે ચડતાં હશે પરંતુ તેના ઘર રૂપી સમાજ પ્રવેશોત્સવની રાહમાં બેઠો હશે, તો કેટલાક બાળકો એવા હશે કે જે પ્રવેશોત્સવમાં પણ વાલી સાથે તણાઈને આવતાં હશે.  ત્યારે આવા વિવિધ સ્વભાવ ધરાવતાં બાળકો માટે આપણે વર્ગ અને શાળા પર્યાવરણને અનુકુળતા સભરનું બનાવવા માટે કેવો અને કેટલો પ્રયત્ન કરવો પડશે, તેનો એક્શન પ્લાન અત્યારથી જ વિચારી લેવો પડે. બની શકે તો એવું પણ થઇ શકે કે નવીન પ્રવેશ બાળકો અને  ઉપલા ધોરણમાં ભણતાં તે બાળકોના ખાસ મિત્રો [ભાઈ-બહેન નહિ ] કે જેમની સાથે તે બાળક શેરી મહોલ્લામાંનો પોતાનો સમય ગાળે છે, જેઓ આ બાળકોની રસ રુચી સુ ટેવો કુ ટેવો પસંદગી ક્ષમતા વગેરેથી વાકેફ છે તેને સાથે રાખી એક આખો દિવસ ગાળીએ- વાતચીતો કરીએ કોઈ એવી પ્રવૃત્તિ કરાવીએ કે બાળકોને અંદર અંદર સંવાદની જરૂરિયાત ઉભી થાય અને તે સમયમાં સંવાદના આધારે આપણા ધ્વારા નિભાવેલ જે તે બાળકની પ્રોફાઈલ તૈયાર થઇ જાય. જેને આપણે અનૌપચારિક પ્રોફાઈલ કહી શકીએ. જેના વડે આપણે બાળકોને ઓળખી શકીએ . અહી બાળકોને ઓળખીએનો મતલબ થાય છે બાળકોને સમજી શકીએ. ટૂંકમાં કહું તો ચાલો વર્ષની શરૂઆતમાં જ એવું કંઇક કરીએ કે નવીન પ્રવેશ મેળવનાર બાળકોને પણ લાગે કે હા આપણે યોગ્ય [મજા પડી જાય તેવી ] જગ્યાએ જ આવ્યા છીએ અને તે દરમ્યાન આપણો આગામી વર્ષ માટેનો નકશો તૈયાર કરવા માટેની દિશાઓ, રૂઢસંજ્ઞાઓ અને પ્રમાણમાપ મળી જાય ! તેના માટે કેવી પ્રવૃતીઓ કરાવી શકાય તેનું અનુસંધાન આપણા સૂચનો પર છોડીએ છીએ.

May 01, 2016

આખું જગ લાગે છે પ્યારું, એ જોવાની આંખો મારી છે ગુજરાતી !


આખું જગ લાગે છે પ્યારું, એ જોવાની આંખો મારી છે ગુજરાતી !

         આપણા બાળકોને વસુધૈવ કુટુમ્બકમના સ્તરે લઇ જવા માટેનો રસ્તો ય વાયા ગુજરાત અને ગુજરાતી છે. એવા આપણા ગુજરાતનો સ્થાપના દિવસ ઉજવવો એ સરકારી નહિ મારીફરજ છે મારો ઉમંગ છે ! ૧ લી મે અને વેકેશનનું કોમ્બો કદાચ આ વખત પહેલી વાર થયું. શાળાની પ્રવૃતિઓ મોટેભાગે વિદ્યાર્થીઓ જ ડીઝાઈન કરે એવો આગ્રહ અમારો હોય છે ! પરંતુ આ વખત સમયની સ્થિતિ જોતા એ આગ્રહ દુરાગ્રહ જેવો લાગ્યો એટલે લક્ષ્મણભાઈએ ઈન્સ્ટન્ટ અને અસરકારક બને તેવું માળખું વિચાર્યું. આવા, સમયમાં શાળા સમય બાદ પણ શાળાની સ્ટાફ મીટીંગ શરૂ રહે એ માટે અમારું વોટ્સ એપ ગ્રુપ ફરી આશીર્વાદરૂપ નીવડ્યું.  પહેલો વિચાર કાલે (૧ લી મે) આપણે એવી કઈ વાતો-ચર્ચાઓ કરી શકીએ જેથી બાળકોને મજા પણ પડે અને ગુજરાતી હોવું એટલે શું હોવું એનો અહેસાસ પણ થાય ! -લખી-ભૂંસી-ફરી લખી-ફરી ભૂંસી-ફરી લખી એમ આવર્તન થઇ નક્કી થયા આ વિષયો અને એ વિષયો કોણ રજુ કરશે તેનું આયોજન. ચર્ચાનો ચોતરો -  મુદ્દો –ગુજરાત
ગુજરાતનું પહેલું પહેલું-: સ્વપ્નિલ 
ગુજરાતનો ઇતિહાસ રાકેશભાઈ પ્રજાપતિ
ગુજરાત ભૂગોળ-: લક્ષ્મણભાઈ પરમાર
ગુજરાતમાંજોવાલાયક-: શાંતિલાલ
ગુજરાતના પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓ નીલાબેન 

ઈન્ટરનેટ, ટેક્ષ્ટબુક્સ અને લાઈબ્રેરી જેને જે અનુકુળ લાગ્યું એના આધારે તૈયારી સાથે અમે શાળામાં ! ચર્ચા માટે નવા બનેલા બાળ રંગ મંચનો વિસ્તાર પૂરતો રહ્યો ! મોટા ભાગના ટાબરિયા માટે તો વેકેશન શરૂ થઇ મામા ને ઘેર અને લગ્ન પ્રસંગોમાં હાજરી મહત્વની હતી. અને એ સ્વાભાવિક પણ હતું. આયોજન હતું સભા સ્વરૂપનું પણ બાળકોની સંખ્યા જોતા એને ચોતરાની ચર્ચાના સ્વરૂપમાં ઢાળી દીધું !
                        વાતો-સવાલ-જવાબ-હાસ્યો-નવાઈ-
બધામાંથી પસાર થયા પછી બાળકોને કહ્યું કે તમે આજે ગુજરાત વિષે જે જાણ્યું એ અને વધુ જાણવાની ઈચ્છા થઇ હોય તે આજુબાજુમાં જેની પાસે વોટ્સએપ હોય તેમને કહેજો તમારો સવાલ આપણું નવાનદીસરગ્રુપમાં લખશે. અમે તમને વધુ વિગત કહીશું ! બાળકોના સવાલ ના આવ્યા પણ ઘરે ગયા પછી કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ ઉજવણી શરૂ રાખી અને ચિત્રો દોર્યા, નિબંધ લખ્યા અને તેનું શેરીંગ ગામના ગ્રુપમાં કર્યું !


સમજાયું કે આ બાળકો હવે સેલિબ્રેશન એટલે શિક્ષકો તરફથી મળતું
ઇનપુટજ નહિ ત્યારબાદ તેમના વડે અપાયેલું આઉટપુટપણ છે તે  સમજી ગયા છે !
જય જય ગરવી ગુજરાત !!!!

April 30, 2016

સમજ - ના-સમજના ફેર .........


સમજ - ના-સમજના ફેર.........

                  શિક્ષક કેવો હોવો જોઈએ ?? – સમાજમાં ચાલતો અવિરતપણે ચર્ચાતો આ પ્રશ્નનો જવાબ લખવા બેસીએ તો કદાચ દિવસો નીકળી જાય ! પરંતુ પૂર્ણવિરામ ન આવે !! સમાજના ઘડવૈયાની વ્યાખ્યા કરવી સહેલ નથી હોતી ! આજે શિક્ષકના સંપૂર્ણ શિક્ષકત્વ પૈકી સમજણ વિષેની ચર્ચા કરીએ ! બાળકોની સમજ વિશે તો આપણે ચર્ચીએ જ છીએ, શિક્ષકની સમજ કેવી હોય/હોવી જોઈએ તેની પણ થોડી ચર્ચા કરીએ !  કારણ કે શૈક્ષણિક વર્ષ પૂરું નથી થયું ફક્ત બદલાયું છે, અને આપણને બાળકો છોડી જવાના છે તો પછી નવા આવશે એ પણ બાળકો જ છે ને ! એટલે કે કામ તો હંમેશાં બાળકો સાથે જ કર્યે રાખવાનું છે ત્યારે બાળકોની સમજ સાથે આપણી સમજને કેવી રીતે મિલાવીએ કે જેથી દરેક વિષયવસ્તુ બાળકો સરળતાથી સમજે ? કોઇપણ બાબત અંગે જયારે આપણે બાળકોને વર્ગખંડમાં સમજાવીએ છીએ  ત્યારે કેટલાંક બાળકો તે બાબતને સ્પષ્ટતાથી નથી સમજી શકતાં હોતા ! ત્યારે આપણું રિએકશન આવા વાક્યમાં હોય છે – “હું જે કહું છું તે તો આને સમજાતું જ નથી !” પરંતુ એકવાર આ વાક્યને જરા જેટલું જ ફેરવીને બોલીએ કે “હું તેને સમજાવી શકતો નથી!” સમાંતર લાગતાં આ બે વાક્યો વચ્ચેનો ભેદ જમીન અને આસમાન જેટલો છે !! અને તેનાં પરિણામો પણ !! જયારે સંવાદના અંતે તમે કોઈને કહો છો કે તું સમજતો જ નથી ત્યારે – તમારા અને તેના જે તે વિષયના સંવાદનો અંત આવી જાય છે, જાણે કે તમામ રસ્તાઓ બંધ ! પરંતુ તેને બદલે જો આત્મખોજરૂપે તે સમયે એવું વિચારીએ છીએ કે કે મારી વાત તો સાચી છે પણ  હું તને સમજાવી શકતો નથી ત્યારે તે સમજાવવા માટેના વિકલ્પો અને રસ્તાઓ વિષે વિચારવાનો મોકો મળી રહે છે, જેના પરિણામે પ્રયત્ન અને સંવાદ ક્રમિક રહે છે અને સ્વવિકાસની તક મળે છે તે નફામાં !! માટે જ વર્ગખંડોમાં બાળકોને ન સમજાવી શક્યાની આત્મખોજ એ જ આપણને “માં” ના “સ્તર” સુધી લઇ જ જશે ! ચાલો, “માં-સ્તર” બનીએ ! J

અભ્યર્થના સાથે સપનાઓનું વાવેતર !!!


અભ્યર્થના સાથે સપનાઓનું વાવેતર
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ધોરણ-૮ પછી શાળા છોડી હાઈસ્કૂલમાં જતા વિદ્યાર્થીઓના વાલીઓને મળવાનો અને તેમને તેમના બાળકને ભણવામાં આડખીલી ના બનવા માટેની વિનંતી કરવાનો ઉપક્રમ હતો જ !
આ પ્રયાસ પછી ય બધા બાળકો ઓછામાં ઓછો દસ-બાર ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ પૂર્ણ કરે તેવું બનતું નહિ, અને તે આઠ વર્ષ સુધી તેની લેવાયેલી કાળજીના સાપેક્ષમાં હતાશ કરી દેનારી બાબત હતી. એક જ્યોત સદા ઝળહળતી રાખવી પડે અને તે છે – માનવમાં વિશ્વાસની ! પ્રયત્ન છોડી દેવાથી કઈ થવાનું નથી !
આથી, આ વખત અભ્યર્થના સમારોહમાં વાલીઓની અને બાળકોની આંખમાં સપનાઓનું વાવેતર કરવાનું નક્કી કર્યું. કોઈક નાનકડા ગામડામાં જ્યાં હજુ કોઈ સરકારી નોકરી ના કરતુ હોય – જે ગામની જૂની પેઢી માટે તો કિશોર અવસ્થાથી છૂટક મજુરી કરવાનું નક્કી થઇ જતું હતું – એ પેઢીને તેમના બાળકોને ભણાવવાથી તેમની જીવન શૈલીમાં કેવો ફેરફાર આવી શકે – એ સમજાવવું જરૂરી હતું.
આપણા ગામના વિદ્યાર્થીઓ જે હાઈસ્કૂલમાં જાય છે, તેના આચાર્યશ્રીને ફોન કરી તેમનો કલાકનો સમય માંગ્યો. બે બાબતો વિષે આપણા વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના વાલીઓને સમજાવવા કહ્યું.
૧. હાઈસ્કૂલમાં એડમીશન માટે કઈ કઈ બાબતો જરૂરી છે, એડમીશન ક્યારથી શરૂ થશે, કયા કયા સરકારી લાભ હાઈસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓને મળે, અને તેના માટે વાલીઓએ કયા ડોક્યુમેન્ટ આપવા પડે !
૨. તે પોતે કયાં શિક્ષણ મેળવ્યું, તેમના કુટુંબની સ્થિતિ અને આર્થિક સ્થિતિ વિષે વિગતે વાત કરો – અને તેમની જેમ હાઈસ્કૂલના આચાર્ય બનવા શું ભણવું પડે ?
તેમને તેમનો સમય ફાળવ્યો – અગાઉથી તેમની સાથે થયેલી ચર્ચા મુજબ વિગતવાર સંવાદ કર્યો. શિક્ષક સહજ સ્વભાવે ગ્રામજનો સમજી શકે તેવી વાર્તાઓ પણ એમને વક્તવ્યમાં વાણી લીધી. વાલીઓને શિક્ષણનું મહત્વ સમજાવવાનો એમના પ્રયાસની સફળતા ગ્રામજનોના મો પરના સ્મિત અને આશાસ્પદ નજરોમાં જોઈ શકાતી હતી.
સૌથી મોટો ફાયદો એ થયો કે તેમને અમારા તમામ વિદ્યાર્થીઓનો એક પરિચય થઇ ગયો. એ જ રીતે અમારા વિદ્યાર્થીઓ જયારે એમના વિદ્યાર્થી બનશે ત્યારે કોઈ પણ મૂંઝવણમાં એમની પાસે સરળતાથી પહોચી જશે !
સંવાદથી સપના વાવવાનો આ પ્રયાસનો ઉપક્રમ દર મહીને/બે મહીને – નજીકમાં આવેલ કોઈ ડોકટર, એન્જીનીઅર, કડિયા, સુથાર, તલાટી જેવા વ્યવસાયિકો સાથે ચાલુ રાખવાનું વિચાર્યું છે.
તમારા સૂચનો આપશો – આ સપનાના વાવેતરમાં !