February 02, 2012

પ્રવાસ એટલે.....


પ્રવાસ એટલે 
સફર અને Suffer !

 શૈક્ષણિક પ્રવાસ એ એક આઉટીંગ માત્ર નથી હોતું.. (અનુભવે તમેય જાણ્યું હશે !)                 
પૂર્વ તૈયારીરૂપે –
§    દરેક વિદ્યાર્થીનો પ્રવાસ નંબર
§    દરેકનું આઈ કાર્ડ
§    શું જોઈશું ? – સ્થળ, લોકો, તેમનો પહેરવેશ, તેમની બોલી, ખેતરો, રસ્તાઓ,
§    શું ધ્યાનમાં રાખીશું – સમય અને સ્થળ બદલાય તેમ વાતાવરણમાં થતા ફેરફાર, ખાવા-પીવામાં કાળજી
...................આવી થોડી ચર્ચા છુટક છુટક થઇ..
ખરેખર પ્રવાસ તો તમારી સામે મુકવો અઘરો છે પણ અમારી અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે થયેલા કેટલાક (યાદ રહેલા ) સંવાદ, અવલોકનો અને ફોટોગ્રાફ્સ મુકું છું !
ટ્રાવેલ્સ ઉપડ્યા પછી...થોડીવાર અંધારામાં સૌ સામાન અને પોતાની ગોઠવણીમાં લાગી ગયા..પછી ગીત ગુંજ્યું.. પૈસા બોલતા હૈ ... મોટાભાગના બાળકોનો આ પ્રથમ લાંબો પ્રવાસ હતો એટલે વોમીટીંગ રોકવા તેમને બીજા વિચારોમાં મગ્ન રાખવા એ જ એક ઉપાય હતો..તો મેં પૂછ્યું પૈસા કૈસે બોલતા હૈ ? ગીત અને ચર્ચા ચાલી..આખા ગીતને સમજવાનો સૌએ પ્રયાસ કર્યો. થયું કે હિન્દીની કવિતા ભણીને પણ એ જ હેતુ સિદ્ધ થાય છે જે આ ગીત વડે થયા..( આ ટ્રેન્ડ પછી લગભગ દરેક ગીત માટે ચાલુ રહ્યો )         
કેટલાક અવલોકનો રસપ્રદ રહ્યા જેમકે:
§    જમણી બાજુના ખેતરમાં વરિયાળી અને ડાબી બાજુના ખેતરમાં તમાકુ !
§    અક્ષરધામમાં કેટલી ચોખ્ખાઈ છે ?
§    આપણા ગામમાં આટલું ચોખ્ખું હોય તો ?
§    લોન આપણી નિશાળ કરતા જોરદાર છે ! આટલી બધી જગ્યાએ ક્યારે પાણી છાંટી રહેતા હશે ? અલ્યા તો મશીન જેવી પાઈપો જમીનમાં દાબેલી છે !
મિસ્ટિક ઇન્ડિયા ફિલ્મ પછી: સાહેબ, આખા ભારતનો પ્રવાસ થઇ ગયો ! નીલકંઠનો ડાયલોગ જોરદાર હતો ! કયો...? 
 “બાદલ ભી અગર ઘર બસાને લગે તો આધી ધરતી પ્યાસી રહ જાએગી !
                  સાબરમતી આશ્રમ જોઈ : હાચે જ ગાંધી બાપુ અઈ રેતા’તા ? ગાંધીજી પણ નીલકંઠની જેમ આખા ભારતમાં ફર્યા ને ?.................વિનોબા કુટીર જોઈ: આ તો આપડા જેવું જ ઘર છે !...........પ્રાણીસંગ્રહાલય અને તેમાંય સર્પઘર અને પક્ષીઘર જબરજસ્ત આશ્ચર્યજનક રહ્યા : આવાં તો દુનિયા બીજા કેટલા બધા પક્ષીઓ હશે !
અંતે માણેલી અટલ એક્ષપ્રેસની સવારી અને તેમાંય નજીકથી એર બલુનને નજીક જોઈ લેવાની તમન્ના ! સાહેબ એમાં કયો ગેસ ભર્યો હશે ? એ નીચે કેવી રીતે લાવતા હશે?   આ બધા પ્રશ્નો અવલોકનો તેમને લખેલા પ્રવાસ વર્ણનમાં ખુબ નિખર્યા...ચિત્રોમાં એર બલુન અને ગાંધીજીનો રેટિયો અગ્રેસર રહ્યા !





અક્ષ્રરધામ [ગાંધીનગર ]


સાબરમતી આશ્રમ



















પ્રાણી સંગ્રહાલય અને કાંકરિયા કિનારે






















કાંકરિયા કિનારે

"અટલ એક્ક્ષપ્રેસ"ની સવારી 
રાત્રી ભોજન ...કાંકરિયાના કિનારે 



અમારા માટે સંતોષ એ વાતનો હતો કે ..

બાળકો ફક્ત ફરીને જ પાછા નથી આવ્યા, પણ સાથે-સાથે કેવી રીતે ફરાય તે પણ શીખીને આવ્યા..!!!

February 01, 2012

Give Me a Chance !!




 નાના બાળકોને નાના સમજવાની  મોટી ભૂલ તો નથી કરી રહ્યાને ?


 ક્યારેક ક્યારેક જાણ-અજાણતાં આપણે અથવા તો નાના બાળકોના વાલીઓ બાળકોની સર્જન-શક્તિના માપદંડોની ખોટી ધારણાઓમાં રાચતાં હોય છે,નાનું બાળક આટલું જ કરી શકે..આ ન કરી શકે..આવું તો તેની કક્ષા બહારનું છે[ઘણા આપણા શિક્ષક મિત્રોનું પ્રિય વાક્યવગેરે..અથવા તો આપણે ઘણીવાર બાળકને સીધું જ ..તું રહેવા દે આ તારું કામ નથીતને ન આવડે,તું કામ બગાડીશતું રહેવા દે કોઈ મોટા છોકરાંને બોલવ..વગેરે વાક્યો ધ્વારા તેની આંતરિક શક્તિનું પારખું કર્યા વિના  જ પરિણામ જાહેર કરી દઈએ છીએ..ત્યારે બાળક કદાચ તેની મૂંગી ભાષામાં આપણને કહેતો જ હશે ને કે......... 
હજુ તો તમે મને કામ સોપ્યું નથી...મેં તે કર્યું પણ નથી... તે કાર્ય માટેનું જરૂરી માર્ગદર્શન તમે મને હજુ આપ્યું પણ નથી અને... મને મારી રમત પહેલાં જ out જાહેર કરી દો છો ..ખરા એમ્પાયર છો હોં તમે તો !!!!”
પ્રજ્ઞા શિક્ષણમાં સપ્તરંગી પ્રવૃત્તિ અંતર્ગત અમારી શાળામાં કંઈક એવી પ્રવૃત્તિઓ બાળકોએ કરી બતાવી કે ...જે જોઈને જ તમે ઉપર પ્રમાણેના એમ્પાયર હશો તો એકવાર બોલી જશો કે અમારા બાળકો તો આટલું સરસ નહી કરી શકે.... 

   બાળકોની સર્જનશક્તિનું પ્રદર્શન કરતી અને તેના જ ધ્વારા તેનો વિકાસ પણ કરતી કેટલીક પ્રવૃત્તિઓ જે અમારાં નાના-નાના ભૂલકાં ધ્વારા કરવામાં આવી તેની ઝાંખી....






જુદાં-જુદાં વનસ્પતિનાં પર્ણોનો ઉપયોગ કરી વિવિધ આકૃતિ બનાવતાં બાળકો 












.


 પ્રજ્ઞા શિક્ષણ અંતર્ગત સપ્તરંગી પ્રવૃત્તિ દરમ્યાન શાળાના સુશોભન માટે ઉપયોગી  તોરણ બનાવતા ધોરણ -૧-૨ના બાળકો


 મટીરીયલ અને માર્ગદર્શન પૂરું પાડતાં શિક્ષક મિત્રો 





પોતાની મસ્તી સાથે પોતે બનાવેલ તોરણનું પ્રદર્શન કરતાં બાળકો